آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 281

ترس خداوند بزرگ به خدمت پیامبر شتافت، پیامبر به او فرمود:

«إنْ عَادوا لَکَ فَعُدْ لَهُمْ

؛ اگر بازهم گرفتار شدی و از تو خواستند آنچه می خواهند بگو، و به این وسیله اضطراب و وحشت و گریه او را آرام ساخت)».(1)

نکته ای که باید در اینجا کاملًا به آن توجه داشت این است که تقیّه در همه جا یک حکم ندارد بلکه گاهی واجب و گاهی حرام و زمانی نیز مباح می باشد.(2)

واجب بودن تقیّه در صورتی است که بدون فایده ای جان انسان به خطر بیفتد، و حلال بودن آن در صورتی است که ترک آن یک نوع دفاع و تقویت از حق باشد، در اینجا انسان می تواند فداکاری کرده و جان خود را بر سر این کار بگذارد، همان طور که حق دارد از این، صرف نظر کرده و جان خویش را حفظ نماید.

اما در موردی که تقیّه موجب ترویج باطل و گمراه ساختن مردم، و تقویت ظلم و ستم می گردد تقیّه حرام و ممنوع است؛ باید در این گونه موارد از خود گذشتگی به خرج داد و از هر گونه خطری در این راه استقبال کرد.

از آنچه گفته شد حقیقت معنای تقیّه و عقیده منطقی شیعه در این زمینه همچون آفتاب روشن گردید.(3) در ضمن این نکته را باید خاطرنشان ساخت که اگر تقیّه در خور ملامت و سرزنش است، این ملامت و سرزنش را باید نسبت به آن اشخاصی کرد که آزادی عقیده را از شیعه سلب نموده و آنها را مجبور به تقیّه می سازند نه نسبت به شیعه، آنها در خور ملامتند نه اینها!

1- اسباب النزول واحدی، ص 190؛ تفسیر بغوی، ج 3، ص 86؛ تفسیر فخر رازی، ج 20، ص 121؛ تفسیر بیضاوی، ج 3، ص 422؛ تفسیر ابوالسعود، ج 5، ص 143
2- ر. ک: رساله فی التقیه از شیخ انصاری، ص 320( ضمن مکاسب چاپ تبریز به طبع رسیده است)
3- نگارنده در کتاب« رهبران بزرگ» به مناسبت بحث معصوم بودن انبیا بحث مشروحی درباره« تقیّه» نموده است علاقه مندان می توانند برای توضیح بیشتر این موضوع به آنجا مراجعه نمایند.( رهبران بزرگ، ص 248؛ اعتقاد ما، ص 101)