آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 34

ولی علی رغم این مجاهدتها و فداکاریها که این بزرگان برای نیل به هدف مذکور و پاشیدن بذر اتحاد در افکار عمومی مسلمانان به امید اینکه روزی نهال برومندی گردد و همه از ثمرات لذت بخش آن بهره مند شوند؛ آری علی رغم این همه رؤیاهای شیرین و طلایی، تنها به سخن- همان طور که عادت معمولی ماست- قناعت شد و هیچ قدم مثبت عملی و مفیدی برداشته نشد.

تنها به ظواهر پرداختیم و از حقایق دور ماندیم، از هر چیز به پوست آن راضی شدیم و به مغز اهمیّت ندادیم، به عکس نیاکان ما، همان مسلمانان فعال و پر جنبشی که قبل از آنکه بگویند، عمل نشان می دادند و پیش از آنکه حرف بزنند، تصمیم می گرفتند؛ اینها صفات برجسته ای است که دیگران از ما اقتباس نمودند و جلو افتادند و ما عقب ماندیم در حالی که پیشرو این قافله همواره ما بودیم.

این نتیجه کار ما بود و مقتضای قانون لایتغیر آفرینش «سُنَّهَ اللَّهِ الَّتِی قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّهِ اللَّهِ تَبْدِیلًا»؛ این سنّت الهی است که در گذشته نیز بوده است؛ و هرگز برای سنّت الهی تغییر و تبدیلی نخواهی یافت».(1)

*** عیب بزرگ ما اینجاست که تصور می کنیم همین که بگوییم: «مسلمانان جهان دست دوستی و اتحاد به یکدیگر داده اند» و دهان خود را با این جمله پر کرده، و صفحات مطبوعات را به آن سیاه نماییم، مطلب تمام است؛ و با همین یک جمله ما متحد شدیم و یک ملت زنده و سربلند به وجود آوردیم که می تواند مقام شایسته خود را در میان ملتهای جهان احراز کند! اشتباه ما همین جاست.(2)