قرآن و نظام رشته ای جهان صفحه 48

اینک آن چه بر عهدۀ ما است اثبات واقعیتِ «پیشینیان نتوانسته اند 22 آیه مذکور را تفسیر کنند»، می باشد:

بررسی در متون تفسیری

بررسی در متون تفسیری: از آغاز این دفتر تا این جا به خوبی روشن است که در تعبیر «پیشینیان نتوانسته اند»، هیچ انگیزۀ جسارت بر ساحت دانشمندان پیشین وجود ندارد، با اذعان و فهم این که ما ریزه خوار سفرۀ گذشتگان هستیم، صرفاً یک بحث طلبگی را پی می گیریم:

ترتیب نزول سوره های پنجگانه که آیه های مورد بحث در آن ها است با ترتیب آن ها در قرآن که در دست ما است فرق دارد. شاید در آینده و در بخش آخر با ترتیب نزول بررسی کنیم. اما در این جا برای همگامی و هماهنگی با متون تفسیری و مفسران قرآن، با همان ترتیب تدوین قرآن، پیش می رویم:

اول: سورۀ صافّات:

1- والصّافات صفّاً.

2- فالزّاجرات زجراً.

3- فالتّالیات ذکراً.

مجمع البیان: طبرسی(ره) می گوید: در معنای صافات اختلاف هست بدین شرح:

1- از ابن عباس، مسروق، حسن بصری، قتاده و سدّی نقل شده: مراد از صافات ملائکه است که در آسمان صف می کشند مانند مومنان که در نماز به صف می ایستند.