قرآن و نظام رشته ای جهان صفحه 63

و در سورۀ نجم آیه 27 می فرماید: إِنَّ الَّذینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَهِ لَیُسَمُّونَ الْمَلائِکَهَ تَسْمِیَهَ الْأُنْثی: آنان که به آخرت ایمان نمی آورند ملائکه را با اسم مؤنث موسوم می کنند.

از اصول مسلّم اسلام است که فرشته «شهوت» ندارد نه مذکر و نه مؤنث است. اما همیشه دربارۀ آن ها واژه های مذکر به کار رفته است زیرا:

اصل درباره موجودات ذوی العقول (مانند: انس، جنّ، ملک) به کار گیری واژه های مذکر است. حتی اگر جمعی از مردان و زنان باشند و حتی اگر در میان جمعی از زنان یک مرد حضور داشته باشد، با صیغه مذکر تعبیر می شود. یعنی در مقام «تغلیب» نیز واژۀ مذکر به کار می رود.

درست است گاهی دربارۀ «جمع» باعتبار «جماعه»، صیغۀ مؤنث به کار می رود. اما آیه های مورد بحث ما از آن قبیل نیست و به همین دلیل در متون تفسیری قدیم با این که چنین معنی کرده اند به قاعدۀ «جمع باعتبار جماعه» تصریح نکرده اند تنها یکی از آنان اشاره ای به آن دارد و این تنها مرحوم طباطبائی است که قاعده را فراز کرده و توجه نکرده که این جا جای آن قاعده نیست.

قاعدۀ «جمع باعتبار جماعه، مونث است» نمی گوید هر صیغه جمع را خواه مذکر باشد و خواه مونث، می توانید مونث بیاورید. بل برعکس: می گوید: می توانید صیغۀ جمع که مذکر آمده را باعتبار جماعه مؤنث فرض کنید و الفاظی که به دنبال آن صیغۀ جمع مذکر می آید، مؤنث بیاورید.

ویا: می توانید فعلی را که فاعلش صیغۀ جمع مذکر است، مؤنث بیاورید.