مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 121

که ثمره آن پذیرش دلیل صحیح مخالفان و نفی دلیل نادرست آنان است. چنین جدالی چون بر اساس مودت و دوستی بین مجادله گران انجام می گیرد دشمنی نمی آورد هدف، از این گونه مجادله ها تکامل مباحث عقلانی و استفاده متقابل مجادله گران از مطالب حق و سودمند بر اساس و معیار این شعار قرآنی است.

((فَبَشِّرْ عِبَادِی الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِک الَّذِینَ هَدَاهُمْ اللَّهُ وَأُوْلَئِک هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ))؛(1)

به آن بندگانی که سخن را می شنوند و بهترین آن را می پذیرند و از آن پیروی می کنند بشارت ده، آنان کسانی هستند که خداوند آن ها را هدایت کرده و هم آنان صاحبان اندیشه و از خردمندان محسوب می شوند.

آنان که به سخنان مخالف و موافق گوش فرا داده و بدون توجه به وضع گوینده و پیش داوری ها و سایر جهات سیاسی و ملاحظات اجتماعی و عوام زدگی، گفتار او را در حوزه عقل بررسی کرده و بدون دخالت دادن تعصب و لجاجت، بهترین آن را می پذیرند. آنان هدایت شده و صاحب اندیشه و خردند. این افراد تشنه حقیقت و جویای واقعیت هستند. مضمون این آیه از امتیازها و افتخارات آیین اسلام است و بس. هیچ مذهب و مرامی، حتی اکثر گروه های سیاسی و اجتماعی به پیروان خود اجازه نمی دهند گفتار دیگران را گوش دهند و نوشته های مخالفان را مطالعه نمایند تا چه رسد به ترغیب و انتخاب بهترین ها. یادم نمی رود گروه های چپ (منظور مارکسیست ها و…) در زندان؛ کتاب های شهید مطهری را ممنوع ساخته بودند. علت این ممنوعیت ضعف منطق آن ها و ترس و هراس از منطق قوی آن شهید عالی مقام بود. ولی سیاست اسلام مبتنی بر «فضای آزاد فکری و فرهنگی» است و بندگان خردمند و راستین را کسانی می داند که اهل تحقیق و گفت وگو هستند و از شنیدن آرای دیگران وحشت ندارند. چنانچه بدون قید و شرط، تسلیم هر گفته و مرامی هم نمی شوند، بلکه با دقت و هوشیاری، تحلیل ها، گفته ها و نوشته ها را مطالعه می کنند سپس آنالیز و بررسی کرده و بهترین آن ها را برمی گزینند. بنابراین انتخاب شیوه جدال احسن و بهترین شکل مجادله مطابق با فطرت دل و طبیعت عقلانی بشر است. زیرا اگر کسی کالای بد و خوبی را مشاهده کند بی شک جنس خوب را برمی گزیند. اگر خوب و خوب تر را ببیند