مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 155

گونه گفته ها ممکن است فرصت طلبی یا نامردی باشد نه شجاعت، فرافکنی تلقی گردد نه صداقت و کرامت این عمل یک نوع مغالطه و فرصت طلبی است یا حمله به آمریکا و روس و انگلیس نیز از قوت قلب منتقدان سیاسی سرچشمه نمی گیرد بلکه مصرف داخلی دارد چرا که این هجمه ها قابل تعقیب نمی باشد و در دائره خط قرمزها قرار ندارد تا خطرساز باشد چنان چه حمله رجال سیاسی به مراجع تقلید و روحانیت شیعه در حاکمیت صدام تهور و شیردلی نبود بلکه فضاحت بود نه بی باکی و وقاحت بود و نه رشادت، به همین دلیل مورد عنایت و تشویق قرار می گرفت. اگر مردی پیدا می شد به شخص صدام حمله می کرد عنصر شجاعی به حساب می آمد و گرنه این نوع انتقادات وقاحت و مظلوم کشی است.

در عین حال نباید منکر شد که این نوع تبلیغات و هجمه های سیاسی به صورت زودگذر برای مغالطه گر در بین عوام سودمند است و می توانند گروهی فرصت طلب از این راه به مقاصد خویش دست پیدا کنند گرچه در آینده نه چندان دور چنین ترفند ها خباثت طرف را برای هوادارانش نیز روشن خواهد کرد و در پیشگاه عدل الهی رسوا خواهد شد:

فردا که دادگاه قیامت شود به پا               شرمنده رهروی که عمل بر مجاز کرد

از این گونه مغالطات بسیار زیاد است اغلب روزنامه ها گرفتار مغالطات آماری، مغالطه دروغ در لباس حق، بزرگ نمایی، کوچک نمایی و سیاه نمایی شده اند به نمونه هایی اشاره می کنیم:

برادران یوسف گفتند پدر جان ما به مسابقه رفته بودیم و یوسف را برای نگهداری اثاثیه تنها گذاشته بودیم گرگ آمده و او را خورده است پیراهن پاره و خون آلود او بهترین گواه ماست.(1) مغالطات از این دست به آسانی قابل تشخیص نیست ولی دقت در محتوای سخن و توجه به کم حافظه بودن دروغگو، باعث می شود که صدر و ذیل کلام او متناقض باشد؛ از این راه مغالطه روشن می شود راه دیگر کشف مغالطه به قرائن و شواهد است مثلاً یوسف و زلیخا به سوی درب خروجی شتافتند ذلیخا رسید و پیراهن یوسف را از پشت درید و ناگهان عزیز مصر را دیدند، زلیخا مکارانه گفت اگر کسی نظری سویی به همسرت داشته باشد جزایش چیست؟ غیر از این که زندانی شود و یا عذاب شدیدی بچشد؟

یوسف گفت: او از من کام خواست و به طرف من دوید و از پشت سر پیراهنم را پاره کرد. شوهر او حقیقت را یافت و گفت: کید و مکر زنان بسیار بزرگ و پیچیده است و قصد