- پیشگفتار 1
- اشاره 11
- تعریف مناظره و اقسام آن 12
- ضرورت مناظره و فواید آن 14
- مبادله گفتاری بهترین راه تفهیم مقاصد 18
- تاریخ و پیشینه مناظره 19
- اشاره 19
- 1. قدمت مناظره در ایران 21
- 2. تکامل مناظره در اسلام 23
- 3. مناظره در میان مسلمانان 25
- 4. مناظره در دنیای غرب 26
- شرایط مناظره کنندگان 27
- مناظره و گفت وگوی سودمند 32
- کسب مهارتهای لازم 35
- شرایط مناظره با ادیان و مکاتب 37
- مبادی و دلایل مناظره 39
- اشاره 40
- قیاسات مناظره 40
- 1. قیاس تام 40
- 3. قیاس استقرایی 41
- 2. قیاس اضماری 41
- 4. قیاس تمثیلی 44
- 6. قیاس مرکب 46
- مراحل مناظره 47
- شیوه های مناظره 49
- الف. روش مباحثه ای 49
- اشاره 49
- ب. روش دیالک تیکی 50
- ج. گفت وگوی دو نفری (دیالوگ) 51
- د. شیوه گفت وگو در سمینارها 51
- و. میزگرد و مناظره 52
- ه. سمپوزیوم (یا گفت وگوی جمعی) 52
- ز. بحث رسمی و مشورتی 53
- ح. پرسش و پاسخ جمعی یا دو نفری 53
- ط. شیوه سخن پژوهان پیشرو 54
- ی. روش مناظره با ملحدان 56
- ک. مناظره منطقی 57
- اقسام مناظره 58
- اشاره 58
- الف. مناظره علمی 58
- ب. مناظره کلامی 59
- 1. توسل به تهمت و افتراء 61
- اشاره 61
- 2. طرح مطالب شعارگونه 61
- ج. مناظره سیاسی 61
- 3. شانتاژهای سیاسی 62
- فرق مناظره و نظایر آن با برهان 63
- فرق مناظره و منازعه 64
- سائل و مجیب 65
- ابزارهای جلسه 65
- تنظیم فهرست جامع 66
- آداب مناظره 68
- آداب مناظره از نظر اسلام 69
- آداب مناظره از نظر غربی ها 77
- بایدها و نبایدها در مناظره گران 78
- مناظره و گفت وگو از نظر قرآن 79
- اشاره 81
- عوامل موفقیت در مناظره 81
- ج. ساده و طبیعی 82
- ب. تنوع و نوآوری 82
- الف. تسلط کامل بر موضوع 82
- ه. یک دست بودن 83
- د. سلامت ترکیب 83
- ضرورت تمرین در مناظره 83
- مناظره، آفات و آسیب ها 84
- موانع گفت وگو و مناظره 91
- اشاره 95
- جدل و مجادله 97
- جدل و مجادله چیست؟ 98
- جدل از نظر منطقیون، فقها و ادبا 100
- روش قرآن در مجادله 101
- اشتراک و امتیاز مناظره، جدل و خطابه 105
- فواید آشنایی با مجادله اصطلاحی 106
- شرایط پیروزی در مجادله 108
- شرط موفقیت در مجادله 108
- جدل و مجادله در سنت و کتاب 109
- خطرهای مجادله ناروا در جامعه 109
- اشاره 117
- مجادله های نامشروع 117
- یک. جدال از روی جهل 117
- دو. جدال شیطانی 118
- سه. روح غرور و تکبر 119
- پنج. نهی از جدال غیراحسن 120
- چهار. جدال برای کوبیدن حق 120
- مشخصات نیکوترین جدال 122
- تصویر نمونه های قرآنی 128
- فرق جدال و مراء 130
- اشاره 144
- اشاره 146
- تعریف مغالطه 146
- اجزای ذاتی و خارجی 147
- فایده مغالطه 148
- انواع مغالطه 149
- موضوع مغالطه 149
- اشاره 156
- مغالطه نقل قول ناقص 156
- مغالطه تحریف 156
- مغالطه توسل به جهل 158
- مغالطه طلب برهان از مخالفان 158
- اشاره 160
- 2. احتجاجات امام علیه السلام حسن مجتبی 167
- اشاره 167
- در محضر امام مجتبی 169
- با عمرو بن عاص 174
- با عمرو بن عثمان 174
- با ولید بن عقبه 176
- با عتبه بن ابی سفیان 177
- با مغیره بن شعبه 178
- با مروان بن حکم 180
- مناظره با عبدالله نافع 181
- 3. مناظره های امام باقر علیه السلام 181
- اشاره 181
- مناظره با اسقف مسیحیان 183
- مناظره با طاووس یمانی 185
- گفت وگوی امام باقر علیه السلام با قتاده 188
- مناظره با عبدالله بن معمر لیثی 189
- پسر بودن حسن و حسین علیه السلام نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 190
- مناظره با هشام بن عبدالملک 192
- هشتم. مناظره دیگر با هشام 193
- 4. مناظره های امام صادق علیه السلام 195
- اشاره 195
- مناظره با ملحدان 196
- مناظره امام صادق علیه السلام با ابوحنیفه 197
- مسلمان شدن عبدالله دیصانی 199
- ابطال مدعای خصم از کلامش 200
- 5. مناظره امام هشتم علیه السلام با رؤسای مذاهب 202
- 6. مناظرات امام جواد علیه السلام 205
- اشاره 205
- مناظره ای سیاسی از امام جواد 207
- اشاره 209
- اشاره 211
- 1. تعریف خطابه 211
- اصول و مبادی تصوریه فن خطابه 211
- 2. موضوع خطابه 212
- 3. هدف 212
- شرایط یک سخنور 213
- مشخصه های اسلوب خطابه 216
- اطناب چیست؟ 217
- وضوح معنا و عبارات 218
- عرضه خوب 218
- شورانگیزی و حماسه سازی 219
- اشاره 220
- اجزای سخنرانی 220
- اشاره 220
- الف. شرایط درآمد خوب 220
- ضرورت و عدم لزوم مقدمه 221
- آن جا که حذف مقدمه مطلوب است 222
- انواع مقدمه 223
- ج. تدلیل 224
- ویژگی موضوع 224
- اشاره 224
- د. خاتمه 224
- اشاره 224
- تناسب خاتمه با هدف 224
- ب. موضوع 224
- اشاره 225
- وسایل و ابزارهای تفنید 225
- تفنید، پنجمین رکن خطابه 225
- تفاوت های خطابه از همانندهای آن 226
- اشاره 227
- اشاره 227
- شاعر و خطیب 227
- مشترکات مکالمه و خطابه 227
- مراحل هنرنمایی در خطابه 228
- خطیب 228
- اشاره 228
- اشاره 229
- تفاوت های نگارشی و خطابی 229
- آداب و شرایط سخنور 229
- اشاره 231
- نکات لازم در اعتماد به نفس 231
- اعتماد به نفس 231
- چرا از دلایل منطقی در خطبه استفاده نمی گردد؟ 232
- عمود و اعوان خطابه 232
- رسالت اصلی خطیب 233
- شور انگیزی 233
- عوامل شورانگیزی 233
- اشاره 233
- تسخیر عواطف مهم تر است یا اقناع عقل؟ 233
- انواع گفتار خطابی 234
- آفات سخنوری 235
- اشاره 235
- یکم. کثرت مطالب 237
- دوم. کثرت مواعظ و شورانگیزی 237
- سوم. طرح مطالب تکراری و بی ضابطه سخن گفتن 237
حسبی و نسبی او را که خود او بدان تکیه داشت. مطرح می ساخت و بدان اعتراض و ایراد می کرد.
در محضر امام مجتبی
از اموی ها کسانی که بیشتر ازدیگران در این نوع مجالس حضور داشتند عمرو بن عاص، مغیره بن شعبه، عمرو بن عثمان، عتبه بن ابی سفیان، ولید بن عقبه، مروان بن حکم، زیاد بن ابیه و عبدالله بن زبیر بودند.
زبیر بن بکار در کتاب المفاخرات خود می گوید: روزی افراد مذکور پیش معاویه جمع شدند و از امام حسن علیه السلام بدگویی کرده و گفتند: ای امیرالمؤمنین! همانا حسن بن علی نام و یاد پدرش را زنده کرده است. هر سخن که می گوید، مردم او را تصدیق می کنند؛ و هر فرمان که می دهد، اطاعت می شود و برای او و برگرد او کفش ها از پای در آورده و اجتماعاتی فراهم می گردد. معاویه گفت: از من چه می خواهید؟ گفتند: پیام بده و احضارش کن تا او را و پدرش را دشنام دهیم و او را توبیخ و سرزنش کنیم.
معاویه گفت: من این کار را به مصلحت نمی بینم. آن گروه با اصرار از معاویه خواستند که این کار را انجام دهد.
معاویه مجلسی ترتیب داد و به دنبال امام حسن علیه السلام فرستاد بیاید. امام علیه السلام به نزد معاویه آمد و مورد تجلیل و احترام فراوان او قرار گرفت. معاویه گفت:
«ای ابامحمد، در واقع اینان به دنبال تو فرستادند و فرمان مرا نبردند».(1)
امام علیه السلام فرمود: «سبحان الله، خانه، خانه تست و اجازه آن در اختیار تو، به خدا قسم اگر سخن آنها را پذیرفته ای و از نیت آنان آگاهی، ناسزاها به حساب شما گذاشته خواهد شد و اگر آنها نظرشان را بر تو تحمیل کرده اند، چه مرد ناتوانی هستی. نمی دانم کدامین را بپذیرم، اگر می دانستم که این گروه چنین قصدی دارند، من هم عده ای از بنی عبدالمطلب را با خودم می آوردم. ولی من هرگز از تو و آنها باکی ندارم. محبوب من خداست و خدا دوست نیکو کاران است».(2)
معاویه خندید و گفت: یا ابا محمد در القای سخن آزاد باش.
معاویه گفت: حرفشان این است که عثمان مظلومانه کشته شده و قاتلش هم پدرت
1- جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه، ج3، ص304 و 305.
2- جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه، ج3، ص305.