- پیشگفتار 1
- اشاره 11
- تعریف مناظره و اقسام آن 12
- ضرورت مناظره و فواید آن 14
- مبادله گفتاری بهترین راه تفهیم مقاصد 18
- اشاره 19
- تاریخ و پیشینه مناظره 19
- 1. قدمت مناظره در ایران 21
- 2. تکامل مناظره در اسلام 23
- 3. مناظره در میان مسلمانان 25
- 4. مناظره در دنیای غرب 26
- شرایط مناظره کنندگان 27
- مناظره و گفت وگوی سودمند 32
- کسب مهارتهای لازم 35
- شرایط مناظره با ادیان و مکاتب 37
- مبادی و دلایل مناظره 39
- قیاسات مناظره 40
- 1. قیاس تام 40
- اشاره 40
- 2. قیاس اضماری 41
- 3. قیاس استقرایی 41
- 4. قیاس تمثیلی 44
- 6. قیاس مرکب 46
- مراحل مناظره 47
- الف. روش مباحثه ای 49
- اشاره 49
- شیوه های مناظره 49
- ب. روش دیالک تیکی 50
- د. شیوه گفت وگو در سمینارها 51
- ج. گفت وگوی دو نفری (دیالوگ) 51
- و. میزگرد و مناظره 52
- ه. سمپوزیوم (یا گفت وگوی جمعی) 52
- ح. پرسش و پاسخ جمعی یا دو نفری 53
- ز. بحث رسمی و مشورتی 53
- ط. شیوه سخن پژوهان پیشرو 54
- ی. روش مناظره با ملحدان 56
- ک. مناظره منطقی 57
- اقسام مناظره 58
- الف. مناظره علمی 58
- اشاره 58
- ب. مناظره کلامی 59
- 2. طرح مطالب شعارگونه 61
- ج. مناظره سیاسی 61
- اشاره 61
- 1. توسل به تهمت و افتراء 61
- 3. شانتاژهای سیاسی 62
- فرق مناظره و نظایر آن با برهان 63
- فرق مناظره و منازعه 64
- سائل و مجیب 65
- ابزارهای جلسه 65
- تنظیم فهرست جامع 66
- آداب مناظره 68
- آداب مناظره از نظر اسلام 69
- آداب مناظره از نظر غربی ها 77
- بایدها و نبایدها در مناظره گران 78
- مناظره و گفت وگو از نظر قرآن 79
- اشاره 81
- عوامل موفقیت در مناظره 81
- ب. تنوع و نوآوری 82
- ج. ساده و طبیعی 82
- الف. تسلط کامل بر موضوع 82
- ه. یک دست بودن 83
- د. سلامت ترکیب 83
- ضرورت تمرین در مناظره 83
- مناظره، آفات و آسیب ها 84
- موانع گفت وگو و مناظره 91
- اشاره 95
- جدل و مجادله 97
- جدل و مجادله چیست؟ 98
- جدل از نظر منطقیون، فقها و ادبا 100
- روش قرآن در مجادله 101
- اشتراک و امتیاز مناظره، جدل و خطابه 105
- فواید آشنایی با مجادله اصطلاحی 106
- شرط موفقیت در مجادله 108
- شرایط پیروزی در مجادله 108
- جدل و مجادله در سنت و کتاب 109
- خطرهای مجادله ناروا در جامعه 109
- مجادله های نامشروع 117
- اشاره 117
- یک. جدال از روی جهل 117
- دو. جدال شیطانی 118
- سه. روح غرور و تکبر 119
- پنج. نهی از جدال غیراحسن 120
- چهار. جدال برای کوبیدن حق 120
- مشخصات نیکوترین جدال 122
- تصویر نمونه های قرآنی 128
- فرق جدال و مراء 130
- اشاره 144
- تعریف مغالطه 146
- اشاره 146
- اجزای ذاتی و خارجی 147
- فایده مغالطه 148
- انواع مغالطه 149
- موضوع مغالطه 149
- اشاره 156
- مغالطه نقل قول ناقص 156
- مغالطه تحریف 156
- مغالطه طلب برهان از مخالفان 158
- مغالطه توسل به جهل 158
- اشاره 160
- 2. احتجاجات امام علیه السلام حسن مجتبی 167
- اشاره 167
- در محضر امام مجتبی 169
- با عمرو بن عاص 174
- با عمرو بن عثمان 174
- با ولید بن عقبه 176
- با عتبه بن ابی سفیان 177
- با مغیره بن شعبه 178
- با مروان بن حکم 180
- 3. مناظره های امام باقر علیه السلام 181
- مناظره با عبدالله نافع 181
- اشاره 181
- مناظره با اسقف مسیحیان 183
- مناظره با طاووس یمانی 185
- گفت وگوی امام باقر علیه السلام با قتاده 188
- مناظره با عبدالله بن معمر لیثی 189
- پسر بودن حسن و حسین علیه السلام نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 190
- مناظره با هشام بن عبدالملک 192
- هشتم. مناظره دیگر با هشام 193
- اشاره 195
- 4. مناظره های امام صادق علیه السلام 195
- مناظره با ملحدان 196
- مناظره امام صادق علیه السلام با ابوحنیفه 197
- مسلمان شدن عبدالله دیصانی 199
- ابطال مدعای خصم از کلامش 200
- 5. مناظره امام هشتم علیه السلام با رؤسای مذاهب 202
- اشاره 205
- 6. مناظرات امام جواد علیه السلام 205
- مناظره ای سیاسی از امام جواد 207
- اشاره 209
- اشاره 211
- 1. تعریف خطابه 211
- اصول و مبادی تصوریه فن خطابه 211
- 3. هدف 212
- 2. موضوع خطابه 212
- شرایط یک سخنور 213
- مشخصه های اسلوب خطابه 216
- اطناب چیست؟ 217
- وضوح معنا و عبارات 218
- عرضه خوب 218
- شورانگیزی و حماسه سازی 219
- اشاره 220
- الف. شرایط درآمد خوب 220
- اشاره 220
- اجزای سخنرانی 220
- ضرورت و عدم لزوم مقدمه 221
- آن جا که حذف مقدمه مطلوب است 222
- انواع مقدمه 223
- اشاره 224
- ویژگی موضوع 224
- ج. تدلیل 224
- اشاره 224
- د. خاتمه 224
- ب. موضوع 224
- تناسب خاتمه با هدف 224
- اشاره 225
- تفنید، پنجمین رکن خطابه 225
- وسایل و ابزارهای تفنید 225
- تفاوت های خطابه از همانندهای آن 226
- اشاره 227
- مشترکات مکالمه و خطابه 227
- اشاره 227
- شاعر و خطیب 227
- اشاره 228
- خطیب 228
- مراحل هنرنمایی در خطابه 228
- تفاوت های نگارشی و خطابی 229
- آداب و شرایط سخنور 229
- اشاره 229
- اعتماد به نفس 231
- نکات لازم در اعتماد به نفس 231
- اشاره 231
- چرا از دلایل منطقی در خطبه استفاده نمی گردد؟ 232
- عمود و اعوان خطابه 232
- تسخیر عواطف مهم تر است یا اقناع عقل؟ 233
- عوامل شورانگیزی 233
- اشاره 233
- شور انگیزی 233
- رسالت اصلی خطیب 233
- انواع گفتار خطابی 234
- اشاره 235
- آفات سخنوری 235
- دوم. کثرت مواعظ و شورانگیزی 237
- یکم. کثرت مطالب 237
- سوم. طرح مطالب تکراری و بی ضابطه سخن گفتن 237
لیس من کان مؤمناً یعبدالله
کمن کان فاسقاً خوّانا
سوف یدعی الولید بعد قلیل
و علیٌّ الی الجزاء عیانا
فعلی یجزی هناک جنانا
و هناک الولید یجزی هوانا(1)
پروردگار ذوالجلال برای ما در حق علی علیه السلام و ولید قرانی (آیاتی) فرستاد.
خداوند علی را در کفه ایمان و ولید را در کفه کفر قرار داده و فرمود: هرگز مؤمنی که خدایش را عبادت کرده، به مانند فاسق جنایتکار نیست.
دیری نخواهد گذشت که ولید و علی علیه السلام هر دو در پیشگاه خدا خواهند ایستاد.
در آن روز ولید، کافر و علی علیه السلام مؤمن شناخته خواهد شد.
و در آن جا علی علیه السلام پاداش بهشت جاویدان خواهد یافت و ولید به سزای کفر و فسق خویش خواهد رسید.
ای ولید! تو را با قریش چه کار؟ تو اصلاً قریشی نیستی تا سخن از قریش به زبان آوری، پدرت مردی بت پرست از مردم صفوریه(2) به نام «ذکوران» بود. تو کوچک تر و پلیدتر از آن هستی که نام قریش به زبان آوری.
تو ادعا داری که ما عثمان را به قتل رساندیم و بی خبری که طلحه و زبیر و عایشه نتوانستند این تهمت ناحق و ناشایست را به علی علیه السلام بچسبانند.
خوب است به خویشتن بپردازی و سر ننگین خویش را به گریبان فرو بری.(3)
با عتبه بن ابی سفیان
امام علیه السلام آن گاه روبه برادر معاویه، عتبه نمود و فرمود: ای عتبه! تو نه مرد صاحب رای و نظری که مستحق جواب باشی و نه از اهل خردی که بتوانم با تو گفت و گو کنم تا تو حقایق را درک کنی. نه شخصیت سودمندی داری که کس به سود تو چشم طمع بدوزد و نه اقتدار و کفایتی داری که دیگران از تو بترسند. با این وجود به علی علیه السلام دشنام می دهی و شرم نمی کنی که مردم بدانند که غلام غلام علی از تو شریف تر و گرامی تر و گرانمایه تر است؟
1- تذکره الخواص، ص183؛ و نیز ر.ک: اعیان الشیعه، ج1، ص575؛ امالی مفید، مجلس 74؛ بحارالانوار، ج44، ص92.
2- صفوریه نام بخش و شهرکی از اردن و نزدیک طبریه شام است. ر.ک: معجم البلدان، ج5، ص369.
3- ر.ک: جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه، ج3، ص311.