- پیشگفتار 1
- اشاره 11
- تعریف مناظره و اقسام آن 12
- ضرورت مناظره و فواید آن 14
- مبادله گفتاری بهترین راه تفهیم مقاصد 18
- تاریخ و پیشینه مناظره 19
- اشاره 19
- 1. قدمت مناظره در ایران 21
- 2. تکامل مناظره در اسلام 23
- 3. مناظره در میان مسلمانان 25
- 4. مناظره در دنیای غرب 26
- شرایط مناظره کنندگان 27
- مناظره و گفت وگوی سودمند 32
- کسب مهارتهای لازم 35
- شرایط مناظره با ادیان و مکاتب 37
- مبادی و دلایل مناظره 39
- 1. قیاس تام 40
- قیاسات مناظره 40
- اشاره 40
- 3. قیاس استقرایی 41
- 2. قیاس اضماری 41
- 4. قیاس تمثیلی 44
- 6. قیاس مرکب 46
- مراحل مناظره 47
- الف. روش مباحثه ای 49
- اشاره 49
- شیوه های مناظره 49
- ب. روش دیالک تیکی 50
- ج. گفت وگوی دو نفری (دیالوگ) 51
- د. شیوه گفت وگو در سمینارها 51
- ه. سمپوزیوم (یا گفت وگوی جمعی) 52
- و. میزگرد و مناظره 52
- ز. بحث رسمی و مشورتی 53
- ح. پرسش و پاسخ جمعی یا دو نفری 53
- ط. شیوه سخن پژوهان پیشرو 54
- ی. روش مناظره با ملحدان 56
- ک. مناظره منطقی 57
- اشاره 58
- اقسام مناظره 58
- الف. مناظره علمی 58
- ب. مناظره کلامی 59
- اشاره 61
- 1. توسل به تهمت و افتراء 61
- ج. مناظره سیاسی 61
- 2. طرح مطالب شعارگونه 61
- 3. شانتاژهای سیاسی 62
- فرق مناظره و نظایر آن با برهان 63
- فرق مناظره و منازعه 64
- سائل و مجیب 65
- ابزارهای جلسه 65
- تنظیم فهرست جامع 66
- آداب مناظره 68
- آداب مناظره از نظر اسلام 69
- آداب مناظره از نظر غربی ها 77
- بایدها و نبایدها در مناظره گران 78
- مناظره و گفت وگو از نظر قرآن 79
- عوامل موفقیت در مناظره 81
- اشاره 81
- ج. ساده و طبیعی 82
- ب. تنوع و نوآوری 82
- الف. تسلط کامل بر موضوع 82
- د. سلامت ترکیب 83
- ه. یک دست بودن 83
- ضرورت تمرین در مناظره 83
- مناظره، آفات و آسیب ها 84
- موانع گفت وگو و مناظره 91
- اشاره 95
- جدل و مجادله 97
- جدل و مجادله چیست؟ 98
- جدل از نظر منطقیون، فقها و ادبا 100
- روش قرآن در مجادله 101
- اشتراک و امتیاز مناظره، جدل و خطابه 105
- فواید آشنایی با مجادله اصطلاحی 106
- شرط موفقیت در مجادله 108
- شرایط پیروزی در مجادله 108
- جدل و مجادله در سنت و کتاب 109
- خطرهای مجادله ناروا در جامعه 109
- یک. جدال از روی جهل 117
- اشاره 117
- مجادله های نامشروع 117
- دو. جدال شیطانی 118
- سه. روح غرور و تکبر 119
- پنج. نهی از جدال غیراحسن 120
- چهار. جدال برای کوبیدن حق 120
- مشخصات نیکوترین جدال 122
- تصویر نمونه های قرآنی 128
- فرق جدال و مراء 130
- اشاره 144
- اشاره 146
- تعریف مغالطه 146
- اجزای ذاتی و خارجی 147
- فایده مغالطه 148
- انواع مغالطه 149
- موضوع مغالطه 149
- اشاره 156
- مغالطه نقل قول ناقص 156
- مغالطه تحریف 156
- مغالطه توسل به جهل 158
- مغالطه طلب برهان از مخالفان 158
- اشاره 160
- اشاره 167
- 2. احتجاجات امام علیه السلام حسن مجتبی 167
- در محضر امام مجتبی 169
- با عمرو بن عاص 174
- با عمرو بن عثمان 174
- با ولید بن عقبه 176
- با عتبه بن ابی سفیان 177
- با مغیره بن شعبه 178
- با مروان بن حکم 180
- 3. مناظره های امام باقر علیه السلام 181
- مناظره با عبدالله نافع 181
- اشاره 181
- مناظره با اسقف مسیحیان 183
- مناظره با طاووس یمانی 185
- گفت وگوی امام باقر علیه السلام با قتاده 188
- مناظره با عبدالله بن معمر لیثی 189
- پسر بودن حسن و حسین علیه السلام نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 190
- مناظره با هشام بن عبدالملک 192
- هشتم. مناظره دیگر با هشام 193
- 4. مناظره های امام صادق علیه السلام 195
- اشاره 195
- مناظره با ملحدان 196
- مناظره امام صادق علیه السلام با ابوحنیفه 197
- مسلمان شدن عبدالله دیصانی 199
- ابطال مدعای خصم از کلامش 200
- 5. مناظره امام هشتم علیه السلام با رؤسای مذاهب 202
- 6. مناظرات امام جواد علیه السلام 205
- اشاره 205
- مناظره ای سیاسی از امام جواد 207
- اشاره 209
- اشاره 211
- اصول و مبادی تصوریه فن خطابه 211
- 1. تعریف خطابه 211
- 2. موضوع خطابه 212
- 3. هدف 212
- شرایط یک سخنور 213
- مشخصه های اسلوب خطابه 216
- اطناب چیست؟ 217
- وضوح معنا و عبارات 218
- عرضه خوب 218
- شورانگیزی و حماسه سازی 219
- اشاره 220
- اشاره 220
- الف. شرایط درآمد خوب 220
- اجزای سخنرانی 220
- ضرورت و عدم لزوم مقدمه 221
- آن جا که حذف مقدمه مطلوب است 222
- انواع مقدمه 223
- اشاره 224
- ج. تدلیل 224
- ویژگی موضوع 224
- تناسب خاتمه با هدف 224
- ب. موضوع 224
- د. خاتمه 224
- اشاره 224
- اشاره 225
- وسایل و ابزارهای تفنید 225
- تفنید، پنجمین رکن خطابه 225
- تفاوت های خطابه از همانندهای آن 226
- مشترکات مکالمه و خطابه 227
- اشاره 227
- شاعر و خطیب 227
- اشاره 227
- مراحل هنرنمایی در خطابه 228
- اشاره 228
- خطیب 228
- تفاوت های نگارشی و خطابی 229
- اشاره 229
- آداب و شرایط سخنور 229
- نکات لازم در اعتماد به نفس 231
- اشاره 231
- اعتماد به نفس 231
- چرا از دلایل منطقی در خطبه استفاده نمی گردد؟ 232
- عمود و اعوان خطابه 232
- تسخیر عواطف مهم تر است یا اقناع عقل؟ 233
- عوامل شورانگیزی 233
- اشاره 233
- رسالت اصلی خطیب 233
- شور انگیزی 233
- انواع گفتار خطابی 234
- آفات سخنوری 235
- اشاره 235
- یکم. کثرت مطالب 237
- دوم. کثرت مواعظ و شورانگیزی 237
- سوم. طرح مطالب تکراری و بی ضابطه سخن گفتن 237
آن پرسید آیا زن ضعیف تر است یا مرد؟ گفت: زن. فرمود: پس چرا ارث زن را نصف ارث مرد قرار داده است و به مرد سهمش دو برابر زن تشریع کرده است آیا با قیاس تو می سازد؟ گفت: خیر. پرسید: چرا خداوند دست دزدی را که ده درهم سرقت کرده حکم به قطع دست او کرده است ولی اگر کسی دست انسانی را قطع کند باید پنج هزار درهم دیه بپردازد؟ آیا با قیاس تو سازگار است؟…(1)
مسلمان شدن عبدالله دیصانی
عبدالله دیصانی از دانشمندان عصر امام صادق علیه السلام بود ولی طبیعی مسلک بود و اعتقاد به وجود خدا نداشت. نام برده صیت و آوازه امام صادق علیه السلام را شنیده بود، روزی با راهنمایی دوستانش نزد آن حضرت آمد و گفت: مرا به معبودم راهنمایی کن.
امام صادق علیه السلام به جایی اشاره کرد و فرمود: در آن جا بنشین. عبدالله نشست در همین هنگام یکی از کودکان امام که تخم مرغی در دست داشت و با آن بازی می کرد به اطاق آمد. امام فرمود: آن تخم مرغ را به من بده، کودک تخم مرغ را به امام داد. امام صادق علیه السلام آن را در دست گرفت و به عبدالله نشان داد و فرمود: ای دیصانی! این تخم مرغ را نگاه کن که از چند لایه پوشیده شده است: پوست کلفت، پوست نازک، سفیده که زیر آن پوست نازک قرار دارد و همچون نقره روان است، لایه چهارم زرده است که به شکل طلایی آب شده است ولی پوسته نازکی آن را دربرگرفته تا با آن نقره روان نیامیزد و آن نقره روان نیز با آن طلای زرد مایع، مخلوط نمی شود و به همین وضع باقی است نه سامان دهنده ای از میان آن بیرون آمده که بگوید من آن را ساخته ام و نه تباه کننده ای از بیرون به درونش رفته که بگوید من آن را تباه کرده ام و بر کسی روشن نیست که برای تولید «فرزند نر» درست شده یا برای تولید «فرزند ماده»، ناگهان پس از مدتی شکافته می شود و پرنده ای مانند طاووس از آن بیرون می آید آیا به نظر تو چنین تشکیلات ظریفی دارای تدبیر کننده ای نیست؟
عبدالله دیصانی در برابر این سئوال مدتی سر به زیر افکند سپس در حالی که نور ایمان بر قلبش تابیده بود سر را بلند کرد و گفت: گواهی می دهم که معبودی جز خدای یکتا نیست.(2)
1- بحارالانوار، ج10، ص220.
2- احتجاجات .