مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 83

د. سلامت ترکیب

کلمات و جمله هایی که در مناظره به کار برده می شود باید از سلامت ترکیب و تلفظ صحیح برخوردار باشد، زیرا ترکیب و استفاده از جمله بندی های نامأنوس آفتی است برای مناظره گران راستین و موفقیتی است برای طرف های مقابل، علاوه بر این باید عبارت مناظره در مفاهیم مورد نظر ظهور داشته باشد، حذف و ترکیب و تقدیم و تأخیر در کلمات، تقدیم متعلقات فعل بر آن در محاورات، همگی باید روی قاعده و حساب و کتاب باشد، مگر غلط های معروفی که صحیح آن به کلی مهجور شده باشد مانند «خِوَلّی» به جای «خولی» و «چِنین» به جای «چُنین».

ه. یک دست بودن

صورت مناظره چه در قالب گفته های «مجیب» و یا گفتار «سائل» از نظر حسن ترکیب و زیبایی در تعبیر، باید یک دست باشد، چرا که اگر بخشی از مطالب مناظره در قالب تعبیرات زیبا و عمیق و مطابق با فرهنگ زمان ریخته و عرضه گردد ولی نیمی دیگر به سبک عبارت های کهنه و قدیمی بیان گردد ناهمگونی به وجود می آورد و در شنوندگان ایجاد تردید می کند و گمان می برند بخشی از مناظره حفظی است و برخی خود ساخته. اصولا ابتذال در جمله بندی ها، با صلابت تألیف و زیبایی آن ها در یک مجموعه مناظره، جالب نیست مانند لباس زیبایی است که با پارچه کهنه ای وصله زده باشند، از این رو شروع و ختم آن باید از نظر جمله بندی و سبک بیان یک نواخت باشد، یعنی مناظره باید آغاز و انجام جالبی داشته باشد؛ همان گونه که با جملات شیرین و موضوع جالبی به شکل باشکوه و ادیبانه ای شروع می شود به همان وضع هم شایسته است پایان پذیرد، چرا که در بخش پایانی اگر عبارت ها به تدریج سست و عوامانه و به شکل کوچه و بازاری و تکراری عرضه گردد، در این صورت به حیثیت «مجیب» و یا «سائل» و یا هر دو طرف ضربه وارد خواهد شد. تضاد بین مبدأ و مختم در نوع تعبیرات از آفات مناظره است.

ضرورت تمرین در مناظره

مناظره، فن پیچیده ای است که توانایی های لازم و موقعیت های مناسبی را می طلبد تا به پیروزی برسد، از این رو باید مبلغ با اندیشه درست و دستمایه کامل وارد این صحنه شود و آموزش های کافی و تمرین های زیادی دیده باشد. ذوق و استعداد خاصی داشته باشد. امام