پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 108

که برادرش زکریا بن آدم از اصحاب خاص حضرت امام رضا علیه السلام است(1) و نجاشی صریحا مطرح می کند که از حضرت روایت می کند، بعید به نظر می رسدکه وی عصر آن حضرت را درک ننموده باشد.

وی از ابوالعباس فضل بن حسان الدالانی روایت می کند و محمد بن حسین بن ابی الخطاب و محمد ابن ابی صهبان راویان وی محسوب می شوند.(2)

155 . اسحاق بن عبد الله الاشعری

155 . اسحاق بن عبد الله الاشعری

اسحاق بن عبد الله بن سعد بن مالک اشعری از اصحاب امام صادق و حضرت کاظم علیهما السلام است. شیخ طوسی و برقی او را با عناوین «اسحاق بن عبد الله الاشعری القمی» و «اسحاق بن عبد الله بن سعد الاشعری» جزء اصحاب حضرت امام صادق علیه السلام می دانند و نجاشی با عنوان «اسحاق بن عبد الله بن سعد بن مالک الاشعری» او را راوی حضرت امام صادق و امام کاظم علیهما السلام ذکر نموده(3) و کتابی را برای وی نقل کرده است. شیخ طوسی در فهرست کتابی را اثر «اسحاق القمی» دانسته است(4).

احتمال اتحاد «اسحاق قمی» با «ابن عبد الله» داده شده است. چون نجاشی تنها «اشعری» را ذکر نموده و «قمی» را مطرح نکرده و بر عکس، شیخ طوسی، «قمی» را مطرح کرده و «اشعری» را ذکر ننموده است(5) که نشان دهنده اکتفا به یکی از عناوین اسحاق می باشد و نیز به لحاظ این که حمید بن زیاد با یک واسطه(6) «از قمی» و «ابن عبدالله» روایت می نماید، هم طبقه بودن مشخص می شود و خود مؤیدی است بر اتحاد. از طرفی، شیخ طوسی، اسحاق قمی را از اصحاب حضرت امام باقر علیه السلام دانسته است. به لحاظ این که «احمد بن یزید خزاعی» که راوی اسحاق قمی

1- 1. رجال النجاشی، ص 174، ش 458. کان له وجه عند الرضا علیه السلام.
2- 2. الفهرست، ص 15، رجال النجاشی ص 73.
3- 3. رجال الطوسی، ص 149، ش 142/ رجال النجاشی، ص 73، ش 147/ رجال البرقی ص 28.
4- 4. الفهرست، ص 16، ش 45.
5- 5. معجم الرجال الحدیث، ج 3، ص 79 .
6- 6. در طریق نجاشی، واسطه علی بن بزرج و در طریق شیخ، واسطه احمد بن زید خزاعی است.