پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 123

172 . الحسن بن عبدالصمد

172 . الحسن بن عبدالصمد

نجاشی، حسن بن عبد الصمد بن محمد بن عبیدالله الاشعری را توثیق و کتابی تحت عنوان «نوادر» را از او دانسته است(1). سعد بن عبدالله (متوفا: 301 یا 299 ه . ق.)(2) از راویان وی است(3). پدرش از اصحاب حضرت امام هادی علیه السلام(4) و از راویان حنان بن سدیر است(5). با ملاحظه این که حنان، حضرت امام جواد علیه السلام (220 - 195 ه . ق.) را درک ننموده(6)، و وفات راوی او سعد بن عبدالله اواخر قرن سوم بوده می توان اطمینان حاصل کرد که عبدالصمد در قرن سوم (پس از ربع اول) می زیسته است.

در بعضی از نسخه های رجال نجاشی، نام وی حسین ذکر شده است.(7) نویسنده الجامع فی الرجال به سبب کثرت ذکر حسین، در کتب صدوق، نام وی را حسین دانسته(8) و نویسنده طرائف المقال احتمال وجود دو برادر (حسن و حسین فرزندان عبدالصمد) را بعید نمی داند(9). از طرفی مامقانی می گوید: اصلاً نامی از حسین در کتب رجال وجود ندارد(10).

در نسب وی «عبیدالله» به چشم می خورد؛ ولی در ترتیب قهپائی به نقل از نجاشی، عبدالله ذکر شده است(11). نویسنده الجامع فی الرجال عبدالله را صحیح می داند و احتمال اشتباه در استنساخ را مطرح ساخته است(12). پس عنوان مترجم، طبق قول ایشان، «الحسین بن عبدالصمد بن محمد بن عبدالله الاشعری» خواهد بود.

173 . حسن بن علی الزیتونی

173 . حسن بن علی الزیتونی

نجاشی، ابو محمد حسن بن علی زیتونی را نویسنده کتاب نوادر دانسته و ابن

1- 1. رجال النجاشی، ص 62، ش 146.
2- 2. همان، ص 178.
3- 3. الجامع فی الرجال، ج 2، ص 451.
4- 4. رجال الطوسی، ص 419، ش 29.
5- 5. رجال النجاشی، ص 62.
6- 6. اختیار معرفه الرجال، ص 555، ش 1049.
7- 7. جامع الرواه، ج 1، ص 206. (به نقل از میرزا محمد).
8- 8. الجامع فی الرجال، ج 1، ص 510.
9- 9. طرائف المقال فی معرفه طبقات الرجال، ج 1، ص 293، ش 2041.
10- 10. تنقیح المقال، ج 1، ص 332، ش 2947.
11- 11. مجمع الرجال، ج 2، ص 119.
12- 12. الجامع فی الرجال، ج 2، ص 451.