پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 192

استحسان الخوض فی علم الکلام(1).

235 . علی بن حمزه بن الیسع

235 . علی بن حمزه بن الیسع

حمزه بن الیسع بن عبدالله در سال 189 ه . ق.، والی قم بود(2). پس از او، فرزندش علی والی قم شد و پس از علی، عامر بن عمران در سال 192 ه . ق.، از طرف هارون الرشید والی قم شد(3). بنابراین، علی بن حمزه، در بین سال های 189 - 192 ه . ق.، چند سال والی قم بوده است. با توجه به روشن نبودن زمان والی بودن پدرش، مدت دقیق ولایت «علی» معلوم نیست. این والیان که همگی از اولاد عبدالله بن سعداند، با مخالفت عموزادگان خود ،فرزندان احوص، مواجه شدند و یکی از علل مخالفت، انحصار ولایت در خاندان عبدالله بوده است:

«پس چون حمزه بن الیسع والی ایشان شد و پس از او پسر او علی بن حمزه و پس از وی عامر بن عمران، فرزندان احوص مخالفت نمودند و متابعت نکردند...(4)».

236 . علی بن الریان بن الصلت الاشعری

236 . علی بن الریان بن الصلت الاشعری

علی بن ریان بن صلت الاشعری قمی، فرزند ریان بن صلت که ذکر وی گذشت و برادر «محمد بن ریان» می باشد. علی از اصحاب امام هادی و حضرت عسکری علیه السلام است. نجاشی او را توثیق نموده است. او همراه برادرش کتابی را تألیف کرده است، امّا غالبا در طریق روایات، فقط نام علی دیده می شود. شیخ طوسی در باب اصحاب امام هادی علیه السلام، بدون وصف الاشعری و قمی، و در اصحاب امام حسن عسکری علیه السلام و فهرست، بدون اشاره به آن دو وصف و انتساب به جدّ وی، او را ذکر نموده. نجاشی با عنوان کامل از او یاد کرده است(5).

1- 1. همان، ص 515. ایشان کتاب «الابانه» را نیز ذکر نموده، که به لحاظ این که قبلاً در فهرست ذهبی ذکر شد، از بردن نام آن خودداری شد. و از آخرین کتاب (شماره 28) نیز با عنوانی جدید یاد می کند.
2- 2. تاریخ قم، ص 28.
3- 3. همان، ص 102.
4- 4. همان، ص 164.
5- 5. رجال النجاشی، ص 28، ش 731 / رجال الطوسی، ص 419، ش 24؛ ص 433، ش 14/ الفهرست، ص 90، ش 376/ معالم العلماء، ص 63، ش 432.