پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 29

فصل دوم اشعریان در ایران

بلاد جبل

فصل دوم

اشعریان در ایران

بلاد جبل

اشعریان عراق به ایران روی آورده و منطقه ای که این گروه عرب جهت سکونت خود در ایران برگزیدند، به «جبال»(1) یا «عراق عجم» مشهور شد. پیش از ورود به بحث، نمایی کلی از این منطقه ارائه می کنیم:

جبال، منطقه ای است که از جانب شرق به خراسان و بیابان کرکس کوه،(2) از جنوب و غرب به خوزستان و عراق و آذربایجان و از سوی شمال به دریای خزر و کوه دیلمان محدود است.(3) نویسنده «حدود العالم» 23 شهر و آبادی را در این منطقه نام می برد که مهم ترین آنان عبارتند از: قزوین، دینور ،ری، ساوه، آوه، قم، کاشان و نهاوند. ابن حوقل مناطق مهم این ناحیه را اصفهان، همدان، دینور و قم دانسته و قزوین را جزء دیلم شمرده است. اگرچه قزوینی در آثار البلاد با این نظر او موافق نیست.(4)

1- 1. در آثار البلاد ، قهستان گفته شده است. (آثار البلاد و اخبار العباد، ص 341).
2- 2. «کرکس» صحرایی است در نزدیکی ری و قم و کاشان. کرکس کوه کوهی است که این صحرا را در بر دارد. (معجم البلدان، ج 4، ص 453).
3- 3. حدود العالم من المشرق الی المغرب، ص 139 - 142 / صوره الارض، ص 357 - 358 / آثارالبلاد، ص 341/ نیز ر. ک: معجم البلدان، ج 2، ص 99.
4- 4. صوره الارض، ص 358 / آثار البلاد، ص 342.