پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 32

این جریان را نویسنده تاریخ قم، به نقل از ابو عبدالله حمزه بن حسن اصفهانی در کتاب اصفهان، چنین آورده است:

سبب آمدن اشاعره و دیگر عرب به ناحیت جبل آن بود که چون حجاج بن یوسف، عبدالرحمن بن محمد اشعث را در روز دیرالجماجم بگرفت و مردم او را بهزیمت کرد و اصحاب و یاران او در شهرها متفرق شدند و جماعتی از ایشان به طرف اصفهان عدول کردند و ایشان از چهار قبیله بودند.

وی این چهار قبیله را تیم، قیس، عنزه و اشاعره معرفی می کند و آنجا که می نویسد که هر کدام به چه محلی وارد شدند آمده و اشاعره برستاق کمیدان(1) که از جمله آخرین رستاق های اصفهان بود. سپس می گوید: ایشان از فرزندان سعد بن مالک بن عامر اشعری بودند.(2) علاوه بر اصفهانی و حموی، سمعانی و ابوالفداء نیز این جریان را در کتاب های خود آورده اند.(3)

2. کشته شدن محمد بن سائب بن مالک اشعری

2. کشته شدن محمد بن سائب بن مالک اشعری

حجاج بن یوسف، بنا به دلایلی باعث قتل محمد بن سائب شد. پس از قتل وی، اشعریان، از عراق به ایران آمدند. در تاریخ قم، در این باره به کتاب احفص بن حمید - آزاد کرده سائب - استناد شده و روایات گوناگونی در این زمینه ذکر شده؛ از جمله در روایتی آمده است: پس از قتل محمد در کوفه، اعلام کردند:

هر کس را که بعد از سه روز از آل سائب بن مالک در کوفه بیابند، خون او هدر باشد. پس فرزندان سائب از کوفه انتقال کردند و رحلت نمودند.

پس از چندی فرزندان سعد بن مالک نیز به آنان پیوستند. اولاد سعد به سوی قم کشیده شدند و در آن جا منزل گزیدند.(4)

1- 1. هنگام ورود اشعریان، هفت روستا در آن ناحیه وجود داشته که نام یکی از آنها کُمندان یا کمیدان... پس از مدتی هفت روستا به هفت محله تبدیل گشته و همگی را به نام کمندان خواندند و آن را تعریب نموده، قم گفتند. (معجم البلدان، ج 4، ص 397).
2- 2. تاریخ قم، ص 264.
3- 3. الانساب، چاپ بغداد، ورق 461 و تقویم البلدان، ص 409.
4- 4. همان، ص 260.