پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 33

نویسنده تاریخ قم مهاجرت اشعریان را بنا بر خواست خود آنان روایت کرده، می گوید:

زیرا که دانستند حجاج پس از کشتن محمد بن سائب بدیشان میل نکند و اعتماد بر نصیحت و مشورت اینان ننماید؛ بلکه ایشان را بکشد. پس آمدن به پنهانی، چنان چه حجاج را از بیرون آمدن ایشان خبر نبود.(1)

مؤلف این کتاب، نظریات مختلف درباره علت مهاجرت اشعریان را ذکر می کند و این نظر را درست می داند و می گوید:

من این روایات را به تمامی در این کتاب یاد کردم... و به نزدیک من روایت اخیره درست تر است؛ زیرا که آمدن قوم عرب بدین ناحیت بدین روایت و تاریخ والی شدن حجاج بر عراق موافق و مساوی است. (والله اعلم)(2).

دلیل وی می تواند در نظریه نخست مورد استفاده قرار بگیرد؛ ولی با نظریه سوم ناسازگار است.

3. شرکت در قیام زید بن علی علیه السلام

3. شرکت در قیام زید بن علی علیه السلام

در تاریخ قم آمده است که احوص در زمره یاوران زید بود و پس از کشته شدن زید، چهار سال در زندان حجاج بود. حجاج وی را آزاد ساخته و احوص و برادرش عبدالله که از مکر حجاج در امان نبودند صلاح را در ترک عراق دیدند و به قم مهاجرت کردند.(3)

بنابراین، مهاجرت اشعریان در حدود سال 125 ه . ق. رخ داده است.(4) این روایت با دو روایت قبلی سازگار نیست. علاوه بر آن، امیر عراق در آن زمان، یوسف بن عمر، پسرِ پسر عموی حجاج بوده؛ نه حجاج.(5)

1- 1. همان، ص 264.
2- 2. همان، ص 265.
3- 3. همان، ص 245، 246.
4- 4. زید در سال 121 ه . ق. به شهادت رسیده است (مجمع الرجال، ج 3، ص 83).
5- 5. وفیات الاعیان، ج 2، ص 29.