پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 39

یادی نشده است.

قمیون در دوران خلافت معتمد (256 - 278 ه . ق.)(1) چند سال عصیان نموده، مانع ورود کاتب کوتکین به شهر شدند. سرانجام وی بر قمی ها پیروز شد و خراج هفت سال را جمع نمود.(2)

قمی ها در زمان خلافت معتضد (279 - 289 ه . ق.)(3) نیز سر به شورش برداشتند و کارگزاران حکومت را غارت نمودند. معتضد، ابراهیم کلیغ را جهت سرکوبی آنان فرستاد. وی به قمیون حمله برد و جمعی را به قتل رسانده، برخی را اسیر و گروهی را نیز آواره ساخت.(4)

اختلاف میان اشعریان

اختلاف میان اشعریان

حسن بن محمد قمی می گوید: یکی از علل نابودی و اضمحلال اشعریان، همین یورش ها و حملات به آن ها بود؛ ولی علت اصلی، تفرقه و از بین رفتن وحدت کلمه بین آن ها، مخصوصا دو گروه آل سعد و آل احوص بود. متن تاریخ قم در این رابطه چنین است:

و تمامی هلاک و نیست شدن ایشان، افتراق کلمه ایشان بود؛ یعنی بعد از آن که همه یکدل و یکزبان بودند، هر کسی از ایشان رأیی و اختلافی و اختیاری گرفت و گروه گروه شدند و هر به چند روز بر جسمی دیگر گرد می آمدند و بارها خذلان یکدیگر می کردند و چون قصه پیش می آمد تدارک و اصلاح آن هر یک با دیگری می گذاشت و آن همچنان در توقف می افتاد.(5)

از عبارات یاد شده بر می آید که از اواخر قرن دوم، اختلاف میان قمیون به وجود آمده بود. وی در کتابش به گوشه هایی از این اختلافات اشاره می نماید؛ از جمله به

1- 1. الانباء فی تاریخ الخلفاء، ص 101 و 103.
2- 2. تاریخ قم، ص 163. در معجم البلدان، ج 3، ص 121 مطالبی در مورد حضور المادردانی در ری آمده است.
3- 3. الانباء فی تاریخ الخلفاء، ص 104 و 113 / تاریخ الخلفاء، ص 373.
4- 4. تاریخ قم، ص 163.
5- 5. تاریخ قم، ص 164.