پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 87

قمی ها جمعی از راویان را متهم به غلو، ارتفاع در مذهب و ارتفاع در قول و ضعف در نقل روایات می نمودند و گاه به مجرد اتهام کفایت ننموده و ایشان را از قم اخراج، تبعید و یا حتی در صدد قتل آنان برمی آمدند. اینک جهت روشن شدن بحث معنای «غلو» را در نزد قدما بیان، و به ارتفاع در قول و مذهب نیز اشاره ای می کنیم.

غلو در نزد قدما

اشاره

غلو در نزد قدما

«غلو» به معنای ارتقای مقام ائمه علیهم السلام است که گاه به ارتقای ایشان به پیامبری و عموما به بالا بردن آنان تا مقام ربوبی اطلاق می شود و لازمه آن دست کشیدن از عبادات و اطاعت پروردگار و حلال شمردن برخی از محارم الهی می باشد.

امام صادق علیه السلام در مورد مغیره بن سعید فرمود: وی در کتاب های اصحاب پدرم، کفر و زندقه وارد می نمود و آن گاه به اصحابش امر به وارد نمودن آن مطالب در شیعه می کرد. هر چه «غلو» در کتاب های اصحاب پدرم باشد، همان است که مغیره در آن کتب داخل نموده است: «فکلّما کان فی کتب اصحاب ابی من الغلو فذاک ما دسّه المغیره بن سعید فی کتبهم»(1).

آن حضرت، مغیره را لعن کرده و فرمود: وی بر پدرم دروغ بست و خداوند هلاکش ساخت. خداوند لعنت کند هر آن که در مورد ما چیزی گوید که خودمان بدان قائل نیستیم. خداوند لعنت نماید هر آن که ما را از مرتبه عبودیتِ خدایی که خلقمان نموده و بازگشت و سرانجاممان به سوی اوست، خلع نماید:

«لعن الله من قال فینا ما لا نقوله فی انفسنا و لعن الله من ازالنا العبودیه لله الذی خلقنا و الیه مآبنا و معادنا و بیده نواصینا(2).»

نیز فرمود: «ان المغیره کذب علی ابی علیه السلام... فو الله مانحن الا عبید الذی خلقنا و اصطفانا، ما نقدر علی ضرّ و لا نفع، ان رحمنا فبرحمته و ان عذبنا فبذنو بنا. و