پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 91

شوشتری در این زمینه می نویسد:

«بسیار اتفاق می افتد که متأخران به رد طعن قدما در مورد غلو کنندگان می پردازند. به دلیل این که متقدمان اشخاص را به واسطه نقل معجزات، متهم به غلو می نموده اند. این سخن صحیحی نیست و اعتقاد به معجزات از ضروریات مذهب امامیه است. مقصود از غلو، ترک عبادات با تکیه به ولایت ائمه علیهم السلام می باشد:«و انما مرادهم من الغلو، ترک العباده اعتمادا علی ولایتهم»(1).

بعد از بحث در معنای غلو و ارتفاع، به معرفی اشخاصی می پردازیم که قمیان به سبب غلو یا ضعف در نقل روایات، از آنان بیزاری جستند.

1. محمد بن علی الصیرفی ابو سمینه

1. محمد بن علی الصیرفی ابو سمینه

نجاشی، ابن الغضائری و فضل بن شاذان وی را قدح نموده اند. نجاشی وی را بسیار ضعیف، صاحب اعتقادی فاسد و غیر معتمد دانسته است.(2) ابن الغضائری او را کذّاب، غالی و مشهور به ارتفاع دانسته و فضل بن شاذان وی را مشهورترین کذاب خوانده است(3).

«و ذکر الفضل فی بعض کتبه: الکذابون المشهورون ابو الخطاب و یونس بن ظبیان و یزید الصایغ و محمد بن سنان و ابوسمینه اشهرهم(4)».

شیخ طوسی می گوید: من کتاب هایی از وی که در آن تخلیط، غلو، تدلیس و یا آن چه وی متفرد به نقل آن است را روایت نمی نمایم(5).

وی در کوفه، به کذب مشهور بود و پس از مدتی در قم، نزد احمد بن محمد بن عیسی رفت و به غلو مشهور گردید. مردم از وی دوری کردند و احمد بن محمد بن عیسی او را از قم اخراج کرد: «و نزل علی احمد بن محمد بن عیسی مده ثمّ تشهّر بالغلو فَجُفِی(6) و اخرجه احمد بن محمد بن عیسی عن قم(7).»

1- 1. قاموس الرجال، ج 1، ص 67.
2- 2. رجال النجاشی، ص 322، ش 894.
3- 3. مجمع الرجال، ج 5، ص 264.
4- 4. اختیار معرفه الرجال، ص 546.
5- 5. الفهرست، ص 146، ش 612.
6- 6 جفا فلانا و علیه: اعرض عنه و قطعه.
7- 7. رجال النجاشی، ص 332، ش 894/ مضمون آن از ابن الغضائری در: مجمع الرجال، ج 5، ص 264.