مظلومیت شیعه در عصر عباسیان صفحه 11

می گویند. از تعاریف مذکور در می یابیم که دوران حکومت عباسیان دورانی سراسر از ظلم و ستم بود که در مباحث آینده ظلم های آنها ذکر خواهد شد.

اقسام ظلم

در نگاه امام امیر المؤمنیین علیه السّلام ظلم به سه بخش تقسیم شده است: ظلمی که نابخشودنی است؛ ظلمی که بدون مجازات نمی ماند، و ظلمی که بخشودنی وجبران شدنی است.

«ألاّ وإنّ الظلم ثلاثه: فظلم لایغفر وظلم لایترک وظلم مغفور لایطلب...».

ظلمی که هرگز آمرزیده نشود شرک به خداست. خدای متعال می فرماید: خدا نمی آمرزد کسی را که به او شرک آورده باشد.((1)) و ظلمی که آمرزیده می شود، ظلم بنده هست به خود به دلیل ارتکاب برخی کارهای ناشایست و ظلمی که باز خواست می شود، ظلم کردن بندگان خداست به یکدیگر...((2)).

به عبارت دیگر با توجه به فرمایش امیرالمؤمنین علیه السّلام ظلم تقسیم می شود به: ظلم به خود، ظلم به خدا و ظلم به دیگران.

عوامل ظلم

سؤالی که در این جا پیش می آید این است که: چه عواملی سبب بروز ظلم می گردد؟ به عبارت دیگر چه عواملی سبب می شود تا انسان مختار، ظلم را اختیار کند و در زمره ظالمین قرار گرفته و عده ای را در زمره مظلومین قرار دهد؟

تمام ظلم هایی که در عالم جاری و ساری است، از علت های متفاوتی ناشی