- دیباچه 1
- مقدمه مؤلف 3
- هدف از تألیف کتاب 4
- فصل اول: ظلم از نگاه شریعت 7
- اشاره 7
- دیدگاه دین نسبت به ظلم 8
- تعریف ظلم 10
- عوامل ظلم 11
- اقسام ظلم 11
- اسلام و مبارزه با ظلم 12
- راهکارهای اسلام برای جبران ظلم 14
- فصل دوم: مروری بر حکومت عباسیان 19
- اشاره 19
- تاریخچه مختصری از حکومت عباسیان 20
- سیره خلفای بنی عباس 22
- مقایسه بنی امیه با بنی عباس 23
- چکونگی پیچیده شدن طومار حکومت امویان 24
- شورش ها و قیامهای علیه عباسیان 26
- چگونگی به قدرت رسیدن بنی عباس 27
- تفاوت نگرش خلفای عباسی با خلفای اموی 29
- گسترش شیعه در دوران عباسیان 32
- جدایی عباسیان از علویان 33
- ابوالعباس سفّاح 35
- اشاره 35
- فصل سوم: وضعیت شیعیان در دوران سفاح و منصور دوانیقی 35
- دو مشکل اساسی حکومت سفّاح 38
- منصور دوانیقی 39
- رفتار منصور با مردم 40
- رفتار منصور با علویان 42
- کشتار و شکنجه علویان 43
- رفتار منصور با سادات حسنی 46
- فشارهای سیاسی بر شیعیان و آغاز دوباره تقیه 49
- نشر علم و حدیث حتی در حال تقیه 50
- مظلومیتِ محبوبیت آفرین 52
- نصب فرماندار سنگ دل در مدینه 53
- مشهور بودن دشمنی منصور با علویین 55
- رفتار منصور با امام صادق علیه السّلام 58
- رفتار منصور با امام کاظم علیه السّلام 62
- اشاره 65
- فصل چهارم: وضعیت شیعیان در دوران مهدی، هادی و هارون الرشید 65
- برخورد مهدی با علویان 66
- برخورد هادی با علویان 68
- هارون الرشید 70
- نیرنگ های هارون و تظاهر به دینداری 72
- هارون در تعقیب فرزندان حضرت علی علیه السّلام 73
- نیرنگ هارون 76
- علل گسترش شیعیان در عصر عباسیان 77
- قیام های علویان 79
- هارون و علویان 80
- از شمشیر هارون خون می چکد 82
- برخورد هارون با موسی بن جعفرعلیه السّلام 83
- برخورد هارون با امام رضاعلیه السّلام 84
- مرگ هارون 85
- اشاره 87
- فصل پنجم: توطئه های مأمون و معتصم علیه امام رضا علیه السلام ، امام جوادعلیه السّلام و شیعیان 87
- امین و فرصتی مناسب برای امام رضاعلیه السّلام 88
- دوران مأمون 90
- قیام های علویان در زمان مأمون 91
- مأمون از دیدگاه علویان 91
- الف) قیام ابن طباطبا 91
- ب) قیام ابوالسّرایا 92
- پیشنهاد ولایت عهدی مأمون و سیاست امام رضاعلیه السّلام 93
- ج) قیام زید بن موسی بن جعفر 93
- الف) جلوگیری از نشر فضائل امام 95
- سیاست های مأمون در حکومت داری و ظلم به شیعیان 95
- ب) پخش شایعات دروغین یا ترور شخصیتی 96
- ج) وادار کردن امام برای رفتن به بغداد 97
- د) شهادت امام رضاعلیه السّلام 97
- برخورد مأمون پس از شهادت امام رضاعلیه السّلام 98
- قیام محمد بن جعفر بن محمد 98
- زندگانی امام جوادعلیه السّلام 101
- انگیزه های مأمون از ازدواج دخترش با امام جوادعلیه السّلام 103
- ازدواج توطئه آمیز دختر مأمون با امام جوادعلیه السّلام 103
- چرا امام جوادعلیه السّلام با این ازدواج موافقت کردند؟ 104
- وضوح مظلومیت در مکتب علمی امام جوادعلیه السّلام 104
- سیاست ریا و تزویر مأمون 106
- اقدامات مأمون در روزهای نخست اقامت در بغداد 107
- اهداف مأمون از احضار امام جوادعلیه السّلام به بغداد 108
- متهم کردن امام جوادعلیه السّلام 109
- زنده داشتن یاد پدر 110
- برخورد و انزجار امام جوادعلیه السّلام از مأمون 110
- تشیع در دوران امام جوادعلیه السّلام 111
- ارتباط امام علیه السّلام با شیعیان 112
- وصیت نامه و مرگ مأمون 112
- دوران خلافت معتصم 113
- شهادت امام جوادعلیه السّلام 114
- فصل ششم: چگونگی برخورد خلفای معاصر امام هادی علیه السّلام با آن حضرت و شیعیان 117
- اشاره 117
- دوران خلافت المعتصم بالله 118
- خلفای معاصر امام هادی علیه السّلام 118
- دوران خلافت واثق بالله و علویان 120
- برخورد متوکل با علویان 121
- دشنام و بدگویی به علویان 124
- متوکل و دوستان اهل بیت علیه السّلام 127
- موضع گیری متوکل در برابر جبهه امامت 129
- جرم بودن نقل فضائل اهل بیت علیه السّلام 131
- کینه متوکل نسبت به امیر مؤمنان علیه السّلام 133
- متوکل و تخریب قبر امام حسین علیه السّلام 135
- کاخ ها و بزم های پر تجمل 137
- به قتل رسیدن متوکل و خلافت منتصر 139
- اقدامات منتصر 139
- الف) قتل یحیی بن عمر بن الحسین 140
- دوران خلافت مستعین 140
- اشاره 140
- دوران خلافت معتز 143
- ب) قتل محمد بن جعفر بن حسن 143
- فعالیت مخفی امام هادی علیه السّلام 145
- شبکه ارتباطی وکالت 147
- انتقال امام از مدینه به سامرّا 148
- ورود امام به سامرا 149
- شاگردان مکتب امام هادی علیه السّلام 151
- شهادت امام علیه السّلام 152
- فصل هفتم: چگونگی برخورد خلفای معاصر امام حسن عسکری علیه السّلام با آن حضرت و شیعیان 154
- اشاره 154
- زندگانی امام حسن عسکری علیه السّلام 155
- رفتار خلفای عباسی نسبت به امام حسن عسکری علیه السّلام 156
- خلافت مهتدی و برخورد او با امام حسن عسکری علیه السّلام 157
- نیرنگ و تزویر معتمد 159
- فعالیت اختصاصی امام حسن عسکری علیه السّلام 159
- الف) بازرسی منازل شیعیان 160
- مظلومیت های شیعه در زمان معتمد 160
- اشاره 160
- ب) ایجاد فضای رعب و وحشت در میان شیعیان 161
- د) سفیران دروغین 162
- ج) پراکندگی شیعیان 162
- وضعیت ذریه حضرت علی علیه السّلام در عصر معتمد 163
- ظلم های خلفای عباسی در حق امام حسن عسکری علیه السّلام 164
- مظلومیت امام حسن عسکری علیه السّلام و زندانی های گوناگون 165
- شهادت امام حسن عسکری علیه السّلام 167
- فصل هشتم: مروری بر وضعیت خلفای عباسی بعد از شهادت امام عسکری علیه السّلام تا دوران المقتفی لأمرالله 170
- اشاره 170
- برخورد المعتضد بالله با علویان 171
- برخورد المکتفی بالله با علویان 172
- خلافت المقتدر بالله 173
- خلافت القاهر بالله 174
- خلافت الراضی بالله و برخورد وی با علویان 175
- خلافت المتّقی بالله 175
- خلافت المستکفی بالله 176
- خلافت المطیع لله 178
- خلافت القادر بالله 179
- خلافت الطائع لله 179
- خلافت القائم بامرالله 180
- خلافت مقتدی بامرالله 181
- خلافت مستظهر بالله 182
- خلافت مسترشد بالله 184
- خلافت الراشد بالله 185
- فصل نهم: وضعیت شیعیان در زمان آخرین خلفای عباسی 188
- اشاره 188
- خلافت ابو عبد الله محمد المقتفی لامرلله 189
- مظلومیت سادات علوی در ایام خلافت المقتفی لامرالله 191
- ذکر خلافت المستنجد بالله 192
- شکست علویان و بازگشت دولت عباسی به مصر 193
- ذکر خلافت المستضئ بأمرلله 193
- خلافت الناصر لدین الله 195
- خصوصیات ناصر 195
- اقدامات ناصر 197
- دیدگاه سیوطی و ابن عمار حنبلی درباره ناصر 199
- نقد بر اقدامات ناصر 200
- اوضاع سیاسی شیعیان بغداد در دوره خلافت ناصر 201
- خلافت الظاهر بامرالله 202
- وضعیت شیعیان در دوره الظاهر بامرالله 203
- خلافت المستنصر بالله 204
- خلافت مستعصم 206
- نظریه ابن طقطقی درباره مستعصم 207
- اقدامات مستعصم برای شیعیان با اغراض سیاسی 208
- نظریه ابن العبری درباره مستعصم 208
- درگیری شیعه و سنی در دوره خلافت مستعصم 210
- واقعه کرخ (654 ق) و مظلومیت شیعیان 211
- اتهامات ناروا نسبت به ابن علقمی شیعی 213
- علل بقاء تشیع 215
- فصل دهم: انقراض سلسله بنی عباس 217
- اشاره 217
- سرانجام بنی عباس 218
- نقش شیعیان در حادثه سقوط بغداد و انقراض بنی عباس 219
- علل انقراض بنی العباس 221
- مظلومیت شیعیان حتی هنگام حمله مغول 221
- منابع و مآخذ 223
مظالم، فشار و سرکوب بوده اند اما این طور نیست که مکتب تشیع تنها مکتب ستم کشیدگان عالم اسلامی باشد بلکه با نگاهی به تاریخ اسلام در مییابیم که تشیّع، مکتب آزاداندیشان، عدالت گرایان و هواداران حاکمیت اسلام دور از استبداد بوده است. به همین دلیل هر انقلابی، آزاد اندیش، عقل گرا و عدالت گرا که بر خلاف عقاید رسمی دربار خلیفگان و پادشاهان اموی، عباسی، مغول و عثمانی حرکت میکرد به جرم تشیع مورد آزار و ظلم قرار میگیرد. بزرگانی چون: جابر بن حیّان، ابن سکیت، بوعلی سینا، سهروردی و... به همین اتهام مورد تعقیب قرار میگرفتند(1). و با همه این فشارها شیعیان در کنار دیگر مسلمانان نقش بی بدیل خود را در ساختن تمدن اسلامی ایفا کردند(2).
دوره حدود پانصد و سی ساله خلافت عباسیان اگرچه از سویی شاهد رشد روزافزون مکتب تشیع بود ولی از جانب دیگر شاهد مظالم متعدد و گوناگونی علیه خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و هواداران آنها بود که بیان آن مظلومیتها در هر قرن از بحث فراوانی را می طلبد که اثر حاضر گزارش فهرست واری از آن مظالم را ارائه کرده و به خامه روان محقق ارجمند جناب حجت الاسلام صادق انصاریپور به رشته تحریر در آمده است. مجمع جهانی شیعه شناسی افتخار دارد این اثر را به جامعه فرهنگی کشور عرضه نماید و امید است که قدمی برای تبیین بیشتر ریشه های مظلومیت شیعه در عصر حاضر و ارائه راهکارهای برون رفت از آن باشد.
مجمع جهانی شیعه شناسی
1- . در این باره ر ک: حسن انوشه، شیعه مظلوم یا ستیهنده؟، نشریه کلمه، شماره هفتم و هشتم.
2- . در این باره رک: تاسیس الشیعه لعلوم الاسلام، نویسنده: صدر، حسن ناشر: اعلمی محل نشر: تهران سال نشر: ١٣٧5. و علی اکبر ولایتی، نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران، تهران: امیر کبیر، 1389.