مظلومیت شیعه در عصر عباسیان صفحه 49

منصور روی این سوگند، بسیاری از سادات فاطمی و علویین را کشت و خیلی از جوانان سادات بنی فاطمی را در زیر دیوارها و میان ستون ها و چاه های جامع زنده به گور کرد. از مشاهیر علویین، محمد و ابراهیم فرزند «عبدالله محض» بودند که به امر منصور کشته شدند.((1))

فشارهای سیاسی بر شیعیان و آغاز دوباره تقیه

در دوران امامت امام صادق علیه السّلام تنها در دهه سوم قرن دوم هجری قمری، آزادی نسبی وجود داشت که حتی در همان دهه نیز فعالیت های آن حضرت و شیعیان تحت کنترل بود، اما پیش از آن، در دوران امویان و پس از آن به دلیل قیام نفس زکیه (145ه- ق) و برادرش ابراهیم (146ه- ق)، شدیدترین فشارها علیه شیعیان اعمال می شد، به طوری که جرأت هرگونه ابراز وجود از آنها سلب شده بود. این فشارها درسال های پایانی زندگی امام صادق علیه السّلام گسترش یافته بود، آنچنان که امام صادق علیه السّلام و اصحاب ایشان به منظور صیانت خود از گزند منصور، مجبور بودند به طور کامل تقیه نموده و مواظب باشند تا کوچک ترین بی احتیاطی از آنان سرنزند.

این وضعیت به تدریج و هم زمان با استحکام دولت عباسی و برآمدن برخی از مخالفت ها و قیام ها، تشدید شده و رو به انسداد کامل گذاشت. تأکید های مکرر امام صادق علیه السّلام بر تقیه که اصل آن از زمان امام سجادعلیه السّلام بلکه به نوعی امام علی علیه السّلام آغاز شده بود، خود دلیل آشکاری بر وجود چنین فشارهای سیاسی بود. خطر هجوم بر شیعه چنان نزدیک بود که امام برای حفظ آنان، ترک تقیه را