مظلومیت شیعه در عصر عباسیان صفحه 77

فضاله گفت: نه به خدا سوگند او به من ظلم نکرد، من با یحیی تعهد کرده بودم، اگر از طرف من نامه ای به او برسد، آن قاصد را به دست سلطان دهد و می دانستم که توسط من به او نیرنگی خواهند زد.((1))

پس از به شهادت رساندن امام موسی کاظم علیه السّلام، خلفای عباسی (هارون) سعی نمودند رفتار محترمانه ای با ائمه اطهار علیهم السلام داشته باشند تا موجب خشم شیعیان نشوند، بدین جهت امام رضاعلیه السّلام در عصر هارون از آزادی نسبی برخورداربودند و می توانستند به فعالیت های علمی و فرهنگی شیعیان رسیدگی کنند و حتی امامت خود را آشکار سازند و تقیه را کنار بگذارند و با اصحاب صاحب فرق و مذاهب به بحث و گفتگو بپردازند، چنانچه اشعری قمی نقل می کند که: در زمان امام کاظم و امام رضا‘، عده ای از مرجئه اهل تسنن و زیدیان به تشیع گرویدند و اعتقاد به امامت این دو امام داشتند.((2)) به همین جهت بود که امام رضاعلیه السّلام را طبق دستور مأمون از راه بصره، اهواز و فارس به سوی مرو بردند نه از طریق کوفه، جبل و قم که محل تجمع شیعیان بود.((3)) به همین دلیل در عصر عباسیان، کنترل بیشتر بر رهبران شیعی اعمال می شد تا عموم مردم شیعی!

علل گسترش شیعیان در عصر عباسیان

در اینجا این سؤال مطرح است که چگونه عباسیان رهبران شیعه را سخت گیرانه تحت فشار گذاشته، مردم شیعه را آماج فشارهای سیاسی، اقتصادی،

1- . اصفهانی، ابوالفرج، مقتل الطالبیین، ص471؛ نظری منفرد، علی نهضت های پس از عاشورا، ص496.
2- . اشعری قمی، المقالات و الفرق، ص94.
3- . پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص478.