مظلومیت شیعه در عصر عباسیان صفحه 88

امین و فرصتی مناسب برای امام رضاعلیه السّلام

وقتی هارون الرشید درگذشت، یازده پسر و سیزده دختر به جای گذاشت((1)) و این بیست و چهار تن فرزند، حاصل ازدواج با قریب به بیست تن زن عقدی و یا کنیز بود. آنچه از ثروت وی از بیت المال به جای مانده بود، عبارت بود از نهصد هزار هزار و چند هزار هزار((2)) هارون قبل از مرگش برای جانشینی خود سه ولیعهد انتخاب کرد و این از خطاهای بزرگ وی بود که فتنه ها از همان جا برخاست.((3)) او امین، مأمون و مؤتمن را به جانشینی خود انتخاب کرد و از ابتدای امر روشن بود که چنین انتخابی، جز اختلاف حاصلی نخواهد داشت. امین به نقل از زبیده مادرش

- با الهام از خوابی که به هنگام بارداری وی دیده بود - «چشمه ای جوشان بود که کم پایید و زود فانی شد و با شتاب رفت» و به قول مسعودی گرچه بسیار نیرومند، شجاع و زیبا بود، ولی سست رأی و بی تدبیر بود و در کار خویش اندیشه نمی کرد.((4)) امین که سرمست از باده ی غرور بود، هنوز چند سالی از خلافتش نگذشته بود که در صدد برآمد برادر خویش مأمون را از ولیعهدی خلع کند، مشوق وی در این راه «فضل بن ربیع» بود که مظهر تمایلات

1- . تاریخ طبری، ج12، ص5391.
2- . همان، ج12، ص5398، این عبارت از منبع مذکور نسخه برداری شده است.
3- . دکتر ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2، ص167.
4- . مروج الذهب، ج2، ص395.