تمدن زایی شیعه صفحه 144

1- قال رسول الله صلی الله علیه و آله: «اِنَّ جِبرئیلَ اَتَانِی فَقال: اَنَّا مَعْشَرَ الْمَلائِکَهِ لا نَدْخُلُ بَیْتاً فیِهِ کَلْبٌ وَ لاتِمْثَالُ جَسَدٍ» پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: جبرئیل به نزد من آمد و گفت: ما گروه ملائکه در خانه ای که سگ یا مجسمه باشد، وارد نمی شویم، (اصول کافی ج3 ص393- بحارالانوار ج56 ص177). برای بررسی بیشتر می توانید به نوشتار «حکم شرعی مجسمه» از همین مؤلف رجوع فرمایید.

گمشده ی خود را از این طریق بیابد و هرگز هم نمی یابد و پس از چند ساعت پرسه زدن در خیابان های مصنوعی پارک، به خانه بر می گردد و هیچ روحانیتی هم نصیب خود نکرده است، چون لذّات وَهمی نه پایدار است و نه دل و جان را تغذیه می کنند، امّا اگر این تغییرات مصنوعی نبود و ما هم رودخانه را آلوده نکرده بودیم، خزه هایی که اطراف آن می رویید، نقطه ی شروع ارتباط ما بود و در آن حالت رودخانه با روح ما حرف می زد و من و آن دو روح بودیم که با هم ارتباط داشتیم. امّا حالا با این دستکاری های وَهمی وَهم ها با هم ارتباط دارند. در چنین شرایطی هرگز نمی توان علوم اسلامی را در راستای علوم غربی کشف کرد، چون نگاه غرب به طبیعت با نگاهی که فرهنگ دینی به طبیعت دارد متفاوت است. نگاه غربی به دنبال ملکوتِ باطنی عالم نیست تا با ادامه ی آن استعدادهای نهفته در طبیعت ظاهر شود بلکه بیشتر سرکوب کردن است تا شکوفاکردن.

ابزارهای مدرن و عقل شیطانی

سؤال: در جلسه ی قبل مطرح شد اگر انسان عالَم و حالی پیدا کرد و آن را برای خود پذیرفت، ابزار و شرایطی مناسب برای به فعلیت درآوردنِ آن عالَم فراهم می کند، و به همین شکل هر تمدنی ابزاری متناسب با تمنّاهای خود را می سازد. سؤال ما در تقدم و تأخّر بین علم و ابزارهای مربوطه است به این معنی که علم کامل کننده ی ابزارها است و یا پدیدآورنده ی آن ها؟

جواب: رابطه ی بین علم و تکنیک دیالکتیکی است و هرکدام در را به سوی دیگری می گشاید، در نتیجه ی حالِ خاصی که بشر پیدا می کند ابزارهای خاصی ظهور می کند، آن ابزارها- به عنوان جواب حال خاص آن بشر- زمینه ی ظهور صورت شدیدترِ آن حال را فراهم می نماید تا تمنّای ظهور ابزارهای دیگری ظاهر شود که منجر به فعلیت یافتن جنبه ی نهایی آن حال و عالَم گردد. و این است که باید گفت تمنّای اولیه منجر به فنی می شود که به وسیله ی آن فن، ابزار اولیه ساخته می شود و این ابزار بر اساس جنبه ی برتر آن تمنّا به کمک علم و فن مربوطه کامل تر می شود تا به تمامیت خود برسد و انعکاس کامل شرایطی شود که آن تمدن به دنبال آن بود.