تمدن زایی شیعه صفحه 18

1- برای بررسی کامل نظرات کانت به بحث کانت در کتاب های «سیر حکمت در اروپا» از محمد علی فروغی، «فلسفه ی اخلاق» از شهید مطهری، و «فلسفه ی اخلاق» از آیت الله مصباح، و «نظر به معرفت در فلسفه ی کانت» از یوستوس هارتتاک، ترجمه ی دکتر غلامعلی حداد عادل رجوع کنید.

موضوع «نیاز به علم مقدس» را در نجات از ظلمات غرب به میان کشیده اند. معتقدین حکمت خالده حرف شان همین است که چون غرب خواست بی ارتباط با عالم قدس زندگی کند، شکست خورد، زیرا هیچ تمدنی بدون ارتباط با عالم قدس نمی تواند پایدار بماند و جواب گوی نیازهای اصیل بشر شود.

فرار از تکنیک، راه چاره نیست

برای این که مقدّمات گفته شده درست نتیجه بدهد و ما را به تفریط نکشاند، لازم است این نکته عرض شود که امروزه عدّه ای وقتی از غرب سرخورده می شوند زندگی خود را از آن تمدن به کلّی جدا می نمایند و مثل مهاتماگاندی دهکده «ترانس وال» ایجاد می کنند. تازه گاندی آن وقتی که تمدن غرب در طراوت خودش بود نتوانست آن را بپذیرد، آن وقتی که غربیان مدعی بودند به بهشتی که پیامبران وعده داده اند رسیده اند. اگر امثال مهندس مهدی بازرگان مجذوب غرب شدند چون این ها غرب را در دوره ی طراوتش دیده اند. ولی تعمّق نکردند که این طراوت، یک ظهور زودگذر است، آن طور که درست همان زمان امثال رنه گنون زودگذربودن غرب را می بیند و کتاب «بحران دنیای متجدد» را می نویسد. گاندی با توجهی که نسبت به ضعف های تمدن غرب داشت از آن عقب می کشد و می خواهد به کلّی از آن فاصله بگیرد؟ چون متوجه ی نیاز بشر به تمدن نیست. او راه برخورد درست با آن نیاز را پیشه نکرد. همان طور که می دانید، در حال حاضر هم در دنیا افرادی هستند که دهکده های کوچک خانوادگی می سازند و دنبال کار خودشان می روند و با تمدن غربی قهرمی کنند. این ها حتماً شکست می خورند، چون ذات بشر تمدن گراست و لذا اگر به اجتماع بشری پشت کردیم به ابعادی از کمالات خود پشت کرده ایم. باید تمدن غربی را عوض کرد، باید تمدنی را به صحنه آورد که حوائج بشر را که در راستای اجتماع برآورده می شود، جواب گو باشد.

دوباره به جمله ی علامه طباطبایی«رحمه الله علیه» برگردید که می فرماید؛ حالا که تمدن داشتن ذاتیِ طبع بشر است، پس ما نباید از تمدن دست برداریم، باید ببینیم چه می شود که آنچه را بشر از یک تمدن نیاز دارد به دست نمی آورد. اگر این نکته با دقّت مورد بررسی قرار گرفت، تحلیل تان درست درمی آید؛ که چرا عده ای امروز، چه در آمریکا چه در اروپا، به دهکده های