تمدن زایی شیعه صفحه 218

1- برتراند راسل، کتاب جهان بینی علمی، نقل از کتاب جهان بینی اسلامی تربیت معلم، قسمت توحید، ص6.

آن که ما بخواهیم ماشه ی تفنگ را بکشیم، فرهنگی که این تفنگ را ساخته است، می گوید: چگونه ماشه ی تفنگ را بکش»، ما فکرمی کنیم که داریم به اسلحه فرمان می دهیم. البته و صد البته روح حاکم بر تکنولوژی، روحی نیست که بشر به این راحتی بتواند آن را بشناسد و ابزارهایی بسازد که روح دیگری در آن ها جاری باشد. بشری که خود را دایرمدار همه چیز می پندارد، با همین روحیه ابزارهایی را می سازد و خودش را در آن ابزارها و تکنیک ها می نمایاند، در نتیجه این ابزارها برای آن ساخته می شوند تا بشری را به صحنه بیاورند که دایرمدار همه چیز است.

راه نجات از روح حاکم بر تکنولوژی

سؤال: آیا اولیاء الهی هم همین طور تحت تأثیر روح جاری در تکنولوژی قرار می گیرند؟

جواب: اولیاء الهی اصلاً با چنین روحیه ای شروع نمی کنند که اسلحه ها به میدان بیایند تا حالا بخواهند کنترلشان کنند،آن ها می آیند اسلحه ها را تبدل به قلم می کنند. ما فقط می توانیم بگوییم آنچه در بحث فوق گفته شد در سطح عموم است، نه برای خواص. یک فرد مؤمنی که اهدافش برایش مقدس و با نشاط و فعّال است، اگر اسلحه هم دست بگیرد، برای هدف مقدس از آن استفاده می کند، ولی عموم افراد جامعه نمی توانند در چنین حالتی باشند، بالأخره تسلیم فرهنگی می شوند که حاکم بر آن اسلحه است. و در مورد به کارگیری سایر تکنولوژی ها هم قضیه همین طور است.

البته در رابطه با ابزارها و روح حاکم بر آن ها موضوعْ خیلی گسترده است، یک مرحله آن است که شما در به کارگیری ابزارها خود را کنترل کنید که تحت تأثیر روح حاکم بر آن ها قرار نگیرید. مرحله دیگر آن است که با ایجاد خودآگاهی در جامعه، روح حاکم بر تکنیک را در عموم افراد جامعه خنثی نمایید، این یک قدرت فوق العاده می خواهد، به عنان مثال در مقابل فردی که چاقویی را در جیب گذارده که به موقع از آن استفاده کند، آنقدر در خودت قدرت می بینی که او را مجبور به چاقوکشی با خودت نکنی؟! یک وقت بنا را بر این می گذارید که چون او چاقو دارد پس شما هم باید چاقو بکشید؟ یک وقت بنا را بر این می گذارید که او را کمک کنید که چاقو نکشد؟! این کار بزرگی است. نمونه اش حضرت علی علیه السلام که در رابطه با