تمدن زایی شیعه صفحه 235

شد با انواع تکنیک ها، صورت های وَهمیِ روح «خود بنیادِ» خود را به پدیده ها بدهد، صورت هایی که هیچ مناسبتی با روح بشر ندارند و بیشتر انعکاس هوس های او می باشند.

شکلی که به پدیده ها می دهید، خبر از یک جهان بینی می دهد که به دنبال تحقق آن هستید و مثل لباسی است که می پوشید، اگر به دنبال وقار و آرامش باشید، سعی می کنید آن را در راه رفتن خودتان هم اِعمال کنید و لذا با عمامه و نعلین و عبا و قبا راه می روید و از این طریق آرامش را در حرکات و سکنات خود حفظ می کنید. ولی اگر به دنبال شتاب و عجله باشید، نه تنها عمامه و عبا را انتخاب نمی کنید، بلکه آن را مزاحم راه رفتن خود می پندارید. پس همین طور که شکل لباس خبر از یک جهان بینی می دهد، سایر وسایل زندگی نیز همین طور است، اگر بخواهیم ارتباط خود را با عالم قدس احیاء و حفظ کنیم، نمی توانیم بسیاری از ابزارهای غربی را وارد زندگی خود نماییم، همچنان که نمی توان در هر ساختمانی سُکْنی گزید، هر ساختمانی، ساختمان آرامش و صلح نیست، اگر ما به طبیعت، صورت یک ساختمان ده طبقه دادیم، خود را با بسیاری از اجزای طبیعت به جنگ برده ایم.

شهیدآوینی«رحمه الله علیه» می گوید: «برخلاف آنچه عموم می پندارند، علوم تجربی، بنیان، جهت و حتی روش پژوهشی خودش را از فلسفه ی غربی اخذ کرده است.» جمله ی بسیار دقیقی است. می خواهد تأکید کند زاویه ی دید علوم غربی مشکل دارد. او می گوید: بشر غربی هر چقدر به رودخانه نگاه کند، «سدّ» می بیند، این جهان بینی نمی تواند «رودخانه» ببیند. می گوید: پشت همه ی علوم غربی «فلسفه ی غرب» خوابیده است. «فلسفه ی غرب» یعنی انسان را در محدوده ی موجود مادی دیدن، یعنی «اومانیسم»، یعنی «انسان و لذت»، یعنی «انسان و سلطه بر طبیعت». به همین جهت نمی تواند غیر از این نگاه، نگاه دیگری داشته باشد. انسان غربی هر چیزی را که ساخته بر اساس علمی ساخته است که تحت تأثیر فلسفه اش می باشد، پس علومش با فلسفه اش یکی است و این حرف دقیقی است و شایسته است از این موضوع سرسری نگذریم.

فرهنگ دینی و تعامل صحیح با طبیعت

سؤال: مسلّم است که اگر علم ما علم همه جانبه ای باشد، برای رفع نیازهای خود به بهترین نحو از استعدادهای طبیعت استفاده می کنیم و در آن صورت بقیه ی ملت ها متوجه و طالب آن