تمدن زایی شیعه صفحه 241

1- سوره ی مؤمنون، آیه ی 43.

2- سوره ی نحل، آیه ی 61.

3- سوره ی إسراء، آیه ی81 .

غضب خداوند بر اهل زمین شدید گشت پس آن را تا سال صدوچهل به تأخیر انداخت، پس شما را خبر دادیم و شما خبر ما را نشر کردید و پرده ی سرّ را افشاء نمودید، پس خدای تعالی آن را به تأخیر انداخت و پس از آن در نزد ما وقت و زمانی برای آن قرار نداد، «یَمْحوالله ما یشاء و یُثْبِتُ وَ عِنْدهُ اُمُّ الْکتاب».(1) خداوند آنچه را خواست محو و یا پایدار می دارد و اصل کتاب نزد اوست.

با همه ی این احوال به نظر بنده نشانه های سقوط یک تمدن این است که اوّلاً؛ افراد آن جامعه به تمام معنا احساس کنند به آنچه که در درون آن جامعه می خواسته اند برسند، نرسیده اند، ثانیاً؛ آنچه که می خواستند با به وجود آوردن آن تمدن از آن فرارکنند با آن روبه رو شده اند. و قرآن از زوایای مختلف این دو نکته را در تمدن مشرکین گذشته یا حاکمان ظالم به ما نشان می دهد و واقعاً بصیرت و حکمت فوق العاده ای نصیب انسان ها می کند. اگر مردم در قرآن تدبر نکنند، خودشان گرفتارِ همان چیزی می شوند که ستمکاران گذشته گرفتار آن شدند، تعارف که ندارد، افراد حق ندارند که عبرت ها و تذکرات قرآن را نادیده بگیرند و انتظار داشته باشند به سلامت زندگی را طی کنند. رمز و راز سقوط تمدن ها برای کسی که اهل تدبّر در قرآن نباشد، ملموس نیست و در نتیجه ضربه ی این عدم تدبّر را می خورد، زیرا با بودن قرآن، حجّت بر آدمیان تمام شده است. مسائل را باید با چشم قرآنی نگاه کرد؛ وقتی عقل و قلب انسان به کمک قرآن متذکر شود، آن رمز و رازها را می بیند، متوجه می شود این تمدن ماندنی است و یا بر عکس؛ عوامل نابودی اش قوت گرفته است. انسان های بصیر هیچ وقت منتظر نیستند که چه موقع آمریکا سقوط می کند، چون در پیشانی آمریکا سقوط را می بینند، دنبال این نیستند که مرور زمان این مطلب را اثبات کند، این که هنوز آمریکا مثل شوروی به هم نریخته، چون مأمور است که با این نحوه بودنش یک نوع حکمت و عبرت تاریخی را به بشریت نشان بدهد.

سؤال: آیا سقوط یک تمدن به این معنا نیست که خداوند با عوامل طبیعی مثل سیل و زلزله همه را نابود کند؟