تمدن زایی شیعه صفحه 259

1- اشاره به آیات 227، 229 و 230 سوره ی بقره است.

بصیرت تاریخی

باید به رمز و راز تحقق یک تمدن پایدار معرفت پیدا کرد و بر اساس آن معرفت، هر فرهنگ و تمدنی را ارزیابی نمود و جایگاه تاریخی آن ها را مشخص کرد. به نظر بنده با توجه به مباحثی که مطرح گشت تا حال روشن شد؛ به همان اندازه که تمدنِ مبتنی بر عقل معاش نمی تواند بماند، احساسات مذهبیِ سطحی هم نمی تواند بماند، چون در آن شرایط، باز بستر جواب گویی به همه ی ابعاد بشر مورد غفلت قرار می گیرد و بشر بالأخره پس از مدتی بر اساس فطرتش تمنّای گذار از آن شرایط را در خود می یابد.

دو نکته موجب شده است که هنوز عزم گذار از تمدن غرب در بشر امروز همه گیر نشود: یکی؛ تبلیغات و وعده های غرب برای جوابگویی به آرزوهای بشر، و دیگری؛ نداشتن طرحی از تمدنِ مورد نیاز بشر. دنیای تبلیغاتی و خبری «صهیونیسم» واقعاً در تلاش است تا از خطری که با سرخوردگی مردم از این تمدن در سراسر جهان پیش آمده، رهایی یابد. «صهیونیسم» یعنی «مادی گرایی صِرف»، و انسان ها هیچ وقت مادی گرایی را نمی توانند در بلندمدت تحمل کنند. البته ممکن است در مقطعی تحت تأثیر تبلیغات، تمدنی را که در ذات خود مادی است به امید برآورده شدن اهداف عالی تر، بپذیرند، اما این دلیلِ بر موفق بودنِ تبلیغات غربی در آینده نیست. هیچ وقت نباید برای بررسی آینده آرامش وضع موجود را ملاک قرار داد. ما در زمان حاکمیت شاه فکر می کردیم حالا که شاه حاکم است، پس همیشه حاکم است! ولی امام خمینی«رحمه الله علیه» - با آن نورانیتی که داشتند- می دانستند بر اساس سنت الهی و قواعد فطرت انسانی، ذات آن نوع حکومت ناپایداری است. این هنر را ما باید با نوری که حضرت امام«رحمه الله علیه» نشان دادند، در خود نگه داریم و منشأ تحلیل های آینده ی خود نسبت به تمدن غربی قرار دهیم.

وقتی ما سخن از تمدن پایدار به میان می آوریم، اگر ادله ای بر پایداری و قابل پذیرش بودنِ آن داریم، باید حوصله و شکیبایی بزرگی نیز داشته باشیم. حوصله ی امام خمینی«رحمه الله علیه» آن قدر بود که سال 1342 می فهمیدند باید به فکر تمدن اسلامی بود، نه این که قدرت نمایی های شاه، چیزی را عوض نمی کند؛ بلکه شاه هر اندازه که اسلحه هایش بیشتر بشود و پایداری خود