تمدن زایی شیعه صفحه 282

1- سوره ی محمد صلی الله علیه و آله، آیه ی 15.

اگر خواستید در مسیر خود سرعت ایجاد کنید باید اوّلاً؛ رمز و راز شکست های گذشته ی بشر را درست تحلیل نمایید. ثانیاً؛ آنچه را خداوند به بشر وعده داده است همواره مدّنظر بشر قرار دهید و نگذارید یک روز بشر از مکتب «انتظار» غافل شود، و در این راستا باید هر سه بُعد خیال و عقل و قلب در صحنه باشد، منتها به نحو صحیح آن. فرهنگ غرب هر سه بُعد را در ساختن تمدن خود به کار گرفت، ولی به نحو غیر صحیح، و باز غفلت نفرمایید که مردم با دلشان زندگی می کنند و نه با عقلشان، دینی که دل را به صحنه نیاورد، نهایتاً آن دین در کنار زندگی قرار می گیرد و به نماز و روزه اش اکتفا می شود.

فروکاستن طبیعت در حدّ پدیده ای محاسبه پذیر

سؤال: دکارت می گوید: «بُعد و حرکت را به من بدهید، من جهان را برای شما می سازم» اوّلاً؛ منظورش از این جمله چیست؟ ثانیاً؛ با توجه به این که بسیاری از این کشفیات غرب قبلاً هم مطرح بود، آیا می توان گفت هنر فرهنگ غربی در آن است که قواعد طبیعت را به صورت کمّیت و عدد درآورده است؟ ثالثاً؛ جایگاه کمّیت و عدد و به فرمول درآوردن قواعد طبیعت در نگاه اسلامی کجاست؟

جواب: دکارت ابتدا «کمّیت» یعنی بُعد و حرکت را در منظر خود قرار داده و سپس همه چیز را از این منظر نگریسته است و می خواهد بگوید تمام جهان از بُعد و حرکت به وجود آمده و نه چیز دیگر. در منظر کمّیت گرای دکارت، زمین پدیده ای است که جاذبه دارد و اشیاء هم چیزهایی هستند تحت تأثیر آن جاذبه. چنانچه ملاحظه می فرمایید در این دیدگاه از قبل بنابر این گذارده شده که کلّ طبیعت را کمّیت و مقدار ببیند، همان نگاهی که گالیله به عالَم انداخت، و همه ی مشکل این ها در همین نگاه است که فقط وجه مقداری و کمیت پذیر عالم را می بینند، ولی باطن و ملکوت این عالم را نمی بینند در حالی که نظم ریاضی وار این عالم نیز ریشه در نظم ملکوتی آن دارد.

ابتدا قبول کردند نظام عالم، یک نظام ریاضی گونه و مقدارپذیر است، بعد سعی کردند قواعد ریاضی آن را کشف کنند. عموماً این قواعدی را که کشف کردند دروغ نیست، ولی همه ی مشکل بشرِ جدید از همین جا شروع شد که با این نگاه، عالم را منقطع از عالم بالا