تمدن زایی شیعه صفحه 365

1- ارشاد مفید، طبع سنگی، ص122 - استعیاب، ترجمه های القرشی، ج 3 ، ص1105.

باز در رابطه با قضاوت های امیر المؤمنین علیه السلام که صبغه ی ریاضی و محاسبه دارد آورده اند که: سه نفر نزد امیر المؤمنین علیه السلام آمدند و درباره ی هفده شتر نزاع داشتند. اولی گفت: نصف این شتران مال من است، و دومی گفت: ثلث آن ها مال من است و سومی گفت: تُسع یا یک نهم آن ها مال من است! و چون می خواستند تقسیم کنند، سهمیه هر یک عدد کسری می شد و باید شتری را تکه تکه می کردند.

امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند: آیا رضایت می دهید که من یک شتر از مال خودم بر شتران بیفزایم، آن گاه آن ها را قسمت کنم؟

گفتند: چگونه رضایت ندهیم! حضرت شتری بر شتران افزودند و نصف آن که نُه شتر می شد به یکی دادند و شش شتر به آن که ثلث آن ها را می خواست دادند و دو شتر هم به آن کس که تسع یا یک نهم شتران را می خواست دادند و هر کدام سهم خود را برداشتند که عبارت بود از نُه شتر و شش شتر و دو شتر و امیر المؤمنین علیه السلام هم شتر خود را برداشتند.(1)

به این صورت که حضرت مخرج کسر را هجده گرفتند و هفده شتر را از مخرج هجده برداشت کرده و لذا یکی باقی ماند که همان شتر خودشان بود.

این نمونه ها را عرض کردم تا روشن شود چرا می گویم ریاضیات بُعدی از ابعاد فکر بشر است و منحصر در فرهنگ غربی نبوده و نخواهد بود، پس باید در علم فیزیک یا شیمی و مکانیک بین محاسبات آن علم و بین جهت آن علوم فرق گذاشت، آن چه علم فیزیک را، فیزیک و یا علم شیمی را شیمی کرده است، کاربرد آن ها است و نه محاسبات آن ها، هر چند آن علوم در کاربرد خود از ریاضیات و محاسبات استفاده می کنند.

آیا نگاه دانشمند فیزیک به طبیعت همان نگاهی است که خواجه نصیر الدین طوسی دارد؟ یا انواع پیش فرض هایی که در فیزیک لحاظ می شود مخصوص نگاه دانشمند آن علم است به طبیعت؟ از ذره ای بودن و اتم داشتن عالم ماده بگیر، تا موجی یا خطی بودن نور که همه ی این ها فرض های علم فیزیک است و قابل مناقشه، همچنان که تکامل انواع پیش فرض علم فسیل شناسی است و قابل مناقشه توسط بعضی از خودِ فسیل شناسان، ولی طوری مطرح کرده اند