بررسی احوال فرزندان امام موسی کاظم (علیه السلام) و نقش آنها در تاریخ تشیع صفحه 186

امام(علیه السلام) زید را آزاد کرد و فرمود هرکجا می خواهی برو، ولی سوگند یاد کرد که تا آخر عمر با زید سخن نگوید. (1)

4-بررسی روایات

1. برای ارزیابی هر شخصیتی، به ویژه فرزندان امامان شیعه، به ناچار باید راه احتیاط را در پیش گرفت و به سادگی نمی توان آنها را محکوم و متهم کرد و شخصیتی منفی از آنها نشان داد.

امام صادق(علیه السلام) در حدیثی می فرماید:

«انه لیس رجل من ولد فاطمه(علیها السلام) یموت و لایخرج من الدنیا حتی یقرّ للامام بامامه؛ (2) ... از فرزندان فاطمه کسی از دنیا نمی رود، مگر این که به امام خود و امامت او اعتراف می کند».

زید فرزند امام کاظم(علیه السلام) نیز از این قاعده بیرون نیست. او در شرایطی قیام کرد که علویان در فشار شدید از طرف خلفای عباسی قرار داشتند و ظلم های فراوانی در حق آنها می شد.

خلفای عباسی با علویان، به ویژه فرزندان امامان شیعه مخالف بودند. این اختلاف در قرن دوم شدت گرفت. علویان در تنگنای شدید قرار داشتند و پیشوایان آنها هم چنان در حبس و تبعید و تحت نظر بوده و پیوسته زندگی را با تقیّه به سر می بردند؛ زیرا علویان تنها گروهی بودند که امکان جانشینی آنها وجود داشت.

این دشواری ها انگیزه محبوبیت بیش از پیش علویان در میان مردم و شورش های پی درپی آنان علیه عباسیان شد. از این رو می بینیم فرزندان