بررسی احوال فرزندان امام موسی کاظم (علیه السلام) و نقش آنها در تاریخ تشیع صفحه 26

و هم نشینی با کنیزکان و غلامان و دیگر محرمات الهی پرداخته بودند. دستگاه حاکم نیز مشوق آنان بود؛ زیرا خود بیشتر از دیگران آلودهْ این امور بود. (1) علاقه شدید برخی از حاکمان عباسی به کنیزکان و آوازخوانان، خود دلیلی بر این مدعاست.

در دربار هارون دو هزار کنیزک وجود داشت که سیصد تن از آنان مخصوص آواز و رقص و خُنیاگری بودند. (2) نقل کرده اند که هارون یک بار به طَرَب آمد و دستور داد تا سه میلیون درهم بر سر حضار مجلس بریزند و یک بار دیگر به طرب آمد و دستور داد تا آوازخوانی که او را به طرب آورده بود، فرمانروای مصر کنند. (3)

هادی عباسی در زمان پدرش مهدی چنان خوش گذران بود و در می گساری و مجالس لهو ولعب افراط می نمود که پدرش مهدی آن را تحمل نکرد و ندیمان و آوازه خوانان مورد علاقه او را تنبیه نمود. (4)

فعالیت مکاتب فکری

در دوره های اول خلافت عباسی، گروه های منحرف بسیاری فعالیت داشتند. تعدادی از این گروه ها خارج از دین اسلام بودند و عده ای نیز از درون دین اسلام به وجود آمده بودند و به طورکلی فقها دربارهْ آنها کلمه «زندیق» را به کار می بردند و همه آنها را زندیق می خواندند. (5) زنادقه پیش از اسلام نیز بودند و منشأ آن ایران است. واژه زندیق نخستین بار بر

1- (1) . حیاه الامام موسی بن جعفر، ج2، ص154.
2- (2) . تاریخ تمدن اسلامی، ج5، ص162.
3- (3) . همان، ص172.
4- (4) . همان، ج4، ص19.
5- (5) . تاریخ خلافت عباسی، ص40.