بررسی احوال فرزندان امام موسی کاظم (علیه السلام) و نقش آنها در تاریخ تشیع صفحه 60

3. قیام های علویان و امام رضا(علیه السلام)

یکی از انگیزه های مأمون از آوردن امام رضا(علیه السلام) به خراسان و ولی عهد قرار دادن ایشان، دوری جستن از درگیری با علویان بود. علویان اعتقاد داشتند که عباسیان خلافت را به ناحق تصاحب کرده اند. در شورش ها و قیام های علویان نیز شعار آنها همین بود؛ چنان که عباسیان نیز در نهضت ضد اموی همین شعار را می دادند. مأمون در صدد برآمد تا این عقیده را که گاه علویان را به شورش بر ضد حکومت ترغیب می کرد، چاره جویی کند. او از قیام محمد بن ابراهیم حسینی معروف به «ابن طباطبا علوی»، دردسر و رنج فراوان برده بود؛ زیرا این قیام ده ماه طول کشید و تعدادی زیادی از یاران خلیفه کشته شدند. (1)

در این قیام بزرگ چند تن از برادران امام رضا(علیه السلام) شرکت داشتند. ابراهیم بن موسی از جانب رهبر قیام به ولایت یمن منصوب شد. او بدان جا رفت و یمن را از سلطه عباسیان خارج کرد. (2) زید بن موسی به ولایت اهواز منصوب شد و در مسیر خود، بصره را از چنگ عباسیان خارج کرد. (3) اسماعیل بن موسی به ولایت فارس گمارده شد و طبق گزارش کشی، احمد بن موسی نیز در قیام محمد بن ابراهیم شرکت داشته است. (4)

4. پیامدهای قیام ابن طباطبا

هسته اصلی این قیام بزرگ که ده ماه طول کشید، در کوفه بود، اما

1- (1) . تاریخ طبری، ج5، ص123.
2- (2) . تاریخ ابن خلدون، ج3، ص304.
3- (3) . الکامل فی التاریخ، ج4، ص143.
4- (4) . رجال کشی، ص472.