شیعیان عربستان صفحه 149

اهالی آن مشغول تجارت و همکاری در زمینه های گوناگون با مردم دنیا هستند. این منطقه در راه قافله هایی قرار گرفته است که از جنوب می آیند و نیز در مسیر کشتی هایی قرار دارد که از هند و جنوب شرقی آسیا تا منطقه سرسبز هلال می آیند.

تمامی این عوامل، باعث جذب اقوام و قبیله های گوناگون شد. در حقیقت، اکثر مهاجرت ها به این منطقه به سبب اغراض اقتصادی بود، یعنی برای فرار از گرسنگی فراگیری بود که نجد و مناطق جنوبی عربستان را در بر گرفته بود؛

2. آوارگی دینی و سیاسی: افزون بر جنگ هایی که از روی تعصبات قبیله ای در مناطق بدوی در جریان بود و تا گذشته نزدیک نیز ادامه داشت. این عامل، به ویژه در عصر متأخر کم اهمیت تر و کم اثرتر از عامل پیشین است.

با همه اینها بسیاری از مردم نجد در دو قرن گذشته، به سبب عوامل مذهبی و اقتصادی، به منطقه خلیج هجرت کردند. در آغاز تشکیل دولت وهابی و اواخر قرن دوازدهم هجری، بسیاری از علمای حنبلی نجد به همراه هزاران نفر به احساء و قطیف عزیمت کردند؛ زیرا این منطقه، تحت حکومت خالد بود. با اشغال احساء و قطیف به دست وهابیون، آنها به جنوب عراق و کویت منتقل شدند. بی تردید کویت و برخی از کشورهای خلیج، اکثر جمعیت خود را از قبایل نجد دارند که پس از اشغال نجد و احساء، به این منطقه هجرت کرده اند؛ علت اینکه شیعیان این منطقه را برای مهاجرت انتخاب کردند، نفت و رفاه اقتصادی این مناطق بوده است؛

اما علت امور اقتصادی و... سبب مهاجرت شیعه از وطن پدری شان نبود؛ چون ثروت هیچ نقطه ای از عربستان با مناطق شیعه نشین برابری نمی کرد. تنها