شیعیان عربستان صفحه 261

جز اصرار شدید که می خواست آن را با نوعی تهدید و وارد آوردن شکست روانی بر طرف دیگر تقویت کند. این کار وی، سبب تزلزل یقین طرف مقابل می شد و انسانی را در برابر خود می دید که حاضر است با دعوت به مباهله جانش را در این راه بدهد؛ بدین ترتیب مرد مقابل با خود می گفت که اگر این شخص نسبت به آنچه می گوید یقین نداشت، هرگز مردم رابه مباهله که عواقب خطرناکی به دنبال دارد؛ دعوت نمی کرد.

3. عکرمه

در بازار فریاد می زد که آیه دربارۀ زنان پیامبر صلی الله علیه و آله فرود آمده است. آیا دیگران هم که چنین عقیده ای نداشتند، می توانستند برای اثبات خلاف این عقیده همان کار را انجام دهند (در بازار فریاد بزنند)؟!

4. این کار عکرمه اشاره دارد که رقبای اهل بیت علیهم السلام در پذیرش نزول این آیه دربارۀ اهل بیت علیهم السلام احساس خطر می کردند و شاید از این جهت بود که آثاری در عقاید و مواضع آنان - در ضدّیت با اهل بیت علیهم السلام - از خود بر جای می گذاشت.

علما و بزرگان

بدون شک در طول تاریخ اسلام، به ویژه تاریخ شیعه، علما و بزرگان - که نظرهای آنها دربارۀ مسائل مختلف فقهی و اعتقادات اسلامی مخالف با تفکر حاکم بر جامعه بوده است - یکی از قربانیان حربۀ تکفیر بوده اند.

یکی از این قربانیان، هشام بن حکم است؛ البته بیشترین اتهام ها به وی، در مسائل اعتقادی به ویژه در زمینۀ رؤیت، تجسم و علم خداوند متعال است که پس از مرگش به او نسبت داده شده است.

این دیدگاه ها و نظریه ها، قبل از آنکه برخاسته از مطالعات تحقیقی باشد،