بررسی ریشه های تاریخی تشیع در افغانستان صفحه 102

1- ([1]) پژوهشی در تاریخ هزاره ج 1 ص 76 حسین علی یزدانی 1372، مهر قم.

2- ([2]) تیمور خانف، ل، تاریخ ملی هزاره ترجمه عزیز طغیان، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان قم 1372.

مغول می داند.((1))

بنابراین اگر ورود تشیع را فرایندی بدانیم هیچ مسئله ای ندارد زیرا ممکن است آغاز این فرایند یک تشیع عقیدتی باشد که به تدریج به تشیع سیاسی تکامل و با تشیع به معنی محبت خاندان اهل بیت علیهم السلام این فرایند تکیمل شده باشد.

اما اینکه آغاز این فرایند را از دوره غازان خان بدانیم دور از واقعیت و تا حدودی کتمان حقایق است زیرا کتمان بزرگترین حقایق و وقایع تاریخی است و تاریخ بر این مسئله اعتراض دارند که سلسله غوریان بر اثر تعصب دینی و مذهبی غزنویان سنی مذهب (صد سال قبل) نابود شدند یعنی اینکه غوریان در آن دوره شیعه مذهب بوده اند و در خیلی از موارد از فرمان خلیفه سرباز می زده اند و دارای حکومت و سیاست مستقل بودند و از طرفی هم غزنویان تابع خلفاء عباسی در بغداد بودند و به این ترتیب جنگ شان کاملاً مذهبی بوده است.

غبار می نویسد: هزاره ها قبل از چنگیز در افغانستان بوده اند و هم در مقابل حملات چنگیز مقاومت داشته اند و بعدها عده ای از مغولان به هزاره ها پیوسته و تحلیل رفته اند.((2))

جمع بین سه نظریه

طبیعی است که در صورت مواجهه شدن با آراء و نظریات متفاوت تنها راه حل جمع نمودن بین اقوال و نظریات است به قول استاد سید عسکر موسوی صاحب کتاب هزاره های افغانستان، می توان چنین گفت: که همۀ این نظریات صحیح اند زیرا هرکدام از صاحب