بررسی ریشه های تاریخی تشیع در افغانستان صفحه 112

1- ([1]) تواریخ خورشید جهان اثر شیرمحمدخان ابراهیم زی ص 314 چاپ لاهور 1311 ق.

2- ([2]) حبیبی، عبدالحی، جغرافیای تاریخی افغانستان 1378 چاپ پیشاور.

3- ([3]) نایل، حین، سایه روشن ها ف ص 27.

می باشند.((1))

خاوری

نویسنده ایرانی معتقد است:

هزاره ها مردم ترک زبانی هستند که بعد از حمله هون ها که در قرن چهارم میلادی صورت گرفته به وجود آمد و در دشت های سواحل غربی دریای خزر به زندگی مشغول شدند.((2))

حاج یزدان معتقد است:

این طائفه (هزاره) از اقوام اصلی و بومی این سرزمین اند که قبل از حملات مغول به نام غرره یعنی غرجستان معروف بوده اند و سلسله شاهان غور و بامیان از میان همین اقوام بوده اند.((3))

فاضل کیانی می نویسد:

تاریخ این قوم که تا پیش از عبدالرحمن جابر بیشترین نقاط کشور را در دست داشتند، با تاریخ ترک و مغول هیچ رابطه ای ندارد. اشتباه بسیار بزرگ مبنامی خواهد که یک محقق بخواهد حقیقت تاریخ هزاره را از ذیل واژه ترک و مغول یا تنها از ذیل عنوان هزاره در یابد زیرا این قوم که ساکنین بومی سرزمین افغانستان هستند در طول تاریخ به ترتیب به نام آریانی، زابلی، باختری، بربری، خراسانی، غرجستانی، و غوری و سرانجام به نام هزاره یاد شده اند و از زبان شان نیز در تاریخ به نامهای آریانی، دری، زابلی، و دری خراسانی نام برده شده است.

بنابراین هزاره ها از بقایای آریان های تاریخی سامی نژاد بلخی و زابلی هستند که در ایام بسیار دور به سرپرستی جمشید (کیومرث زابلی بانی شهر بلخ) از سرزمین غربی و احتمالاً از بین النهرین (میان اوران=عراق) به بلخ و زابلستان مهاجرت کرده اند آنان از ساکنان باستانی و بومی سرزمین افغانستان بوده و