بررسی ریشه های تاریخی تشیع در افغانستان صفحه 198

1- ([1]) نائل حسین، سایه روشن های از وضع جامعه هزاره، قم اسماعیلیان 1372 ش.

آنان

قبلاً به هندوستان امروزی رد شده بودند.((1))

وقتی مهاجران هزاره به خراسان وارد شدند به قول علامه افضل، اول از حکومت قاجار انتظار داشتند که آنان را در ردیف نظامیان قرار بدهند ولی بی خبر از اینکه قاجار به نظامی کار ندارد. این مهاجران ابتدا در هفت روستا ساکن شدند و بعداً در اطراف روستا به زراعت و کشاورزی می پرداختند.((2))

این عده بعداً به حکم دولت وقت به نام خاوری مشهور شدند و در خراسان تابعیت ایران اختیار کردند.

مهاجرت تدریجی شیعیان به شهرها

عده ای از هزاره های ضعیف که توانایی مهاجرت به مناطق دور دست را نداشتند، از هزاره جات به سوی شهرهای بزرگ مهاجرت کردند؛ مثلاً شهرکابل - که روزگاری مرکز قزلباشان شیعه به حساب می آمد - در سال 1820 میلادی که مهدی فرخ سفیرمختار ایران در کابل جنگ قزلباشان شیعه و تاجیک های سنی را نقل می کند، نشان می دهد که گویا شیعیان شهر کابل از سنی ها بیشتر بوده اند که برای سنی ها از اطراف دوردست قوای کمکی می آمده و در اثر شدت جنگ روزی چهار هزار نفر کشته می شدند.((3)) اما بعدها با مهاجرت سنی ها و به خصوص تاجیکها در آن شهر تناسب شیعه و سنی به هم خورده و سنی ها بیش تر شدند.

قبل از عبدالرحمن خان شهر کابل 18 هزار نفر جمعیت داشت که چهار هزار نفر آن شیعه بوده اند و علاوه بر این هزاره ها در اطراف شهر کابل نیز متوطن بودند.((4))

بنابراین تمام شیعیان اعم از هزاره ها و قزلباش به همین تناسب بوده اند یعنی حدود 22 در صد جمعیت آن شهر بود اما در زمان عبدالرحمن (1879-1901 م) که عداوت او با هزاره ها بود، قزلباشان مقیم شهر کابل آن قدر تحت فشار نبودند.