بررسی ریشه های تاریخی تشیع در افغانستان صفحه 81

1- ([1]) مفاتیح العلوم خوارزمی.

2- ([2]) بالاحصار کابل: ج1 ص 3، افغانستان در مسیر تاریخ و مقاله تحقیقی پروفسور “ولیدی طوغان “ استاد دانشگاه استانبول درباره هیاطله و خلج.

یکی

از قبایل «هزاره» تا به امروز به اسم «زاولی» یاد می شود که در جنوب غرب هزاره جات در حدود اجرستان و مالستان و جاغوری و نیز ولایت ارزگان زندگی می کردند. در قتل عام های بین سال های 1309 تا 1312 ه- . ق جمعیت زیادی از این قبیله از بین رفت و عده ای اندک از آنها تاکنون در جاغوری باقی مانده اند و بعید نیست که همین «زاولی های هزاره» از بقایای اقوام زاولی یفتلی ها باشند که با این حساب هزاره ها کلاً به یفتلی ها پیوند خواهند خورد خصوصاً که مورخین یفتلی ها را (هیاطله) ترک نژاد دانسته اند.

مورخین غربی نیز ترک بودن یفتلی ها را تأیید کرده اند. خوارزمی می گوید: هیطل به زبان بخارایی مرد قوی را گویند. هیاطله قوی بودند که بلاد تخارستان را در اختیار داشتند.((1))

ترک ها:

ترکان با توجه به اینکه در ابتدا دارای زندگی چادرنشینی و گله داری و زراعت و صنعت نساجی و باقی صنایع دستی بودند از زمان های دور مناطق وسیعی از غرب مغولستان و شمال غرب چین و اراضی میان جیحون و سیحون و حوزه بالخاش تماماً در اختیار شان بودند.

و رسم الخط سریان را در الفبای ترکی قبول نموده بودند و ترکان «اویغور» نسبت به سایر قبایل ترک بسیار پیشرفته بودند.