- دیباچه 1
- مقدمه 4
- اشاره 4
- بزرگان معتقد به توسل 22
- شیخ یوسف احمد الدجوی (رحمة الله) 35
- اشاره 37
- توسل 37
- ورود به بحث 38
- روح و عمل آن پس از مرگ 47
- توسل از نگاه شوکانی 48
- اشاره 55
- جواز توسل به پیامبر در زمان حیات و وفات 55
- الف) پیش از وجود پیامبر (ص) 61
- ب) در زمان حیات پیامبر (ص) 62
- ج) پس از وفات پیامبر (ص) 64
- خلاصه 68
- توسل و استغاثه 71
- اشاره 71
- خلاصه 81
- ردّ شبهات توسل و استغاثه 84
میبینیم که در این دعا، در حالی از پیامبر (ص) طلب شفاعت میشود که ایشان در قبر خود آرام گرفتهاند. قبری که وهابیها (حنبلیها) آنرا تحریم میکنند. گمان میکنم که آنان جرأت نکردهاند میان شفاعت جستن و توسل تفاوت بگذارند- هرچند انجام هر کار خردمندانه و غیر خردمندانهای از آنان دور نیست.- همچنین بر این باوریم که آنان نیز درک مردم دیگر را دارند که زائر قبر پیامبر (ص) طلب آمرزش میکند و پیامبر (ص) نیز در برزخ [برای او] استغفار میکند. در غیر این صورت، تلاوت این آیه در این دعا بیمعنا خواهد بود.
استغفار پیامبر (ص) [برای امت خویش] پس از مرگ ایشان، امری دور از ذهن نیست؛ زیرا در حدیث صحیح آمده است که میفرمایند:
اعمال شما بر من عرضه میشود. اگر این اعمال، خیر باشند، خدا را سپاس گویم. اگر در این اعمال، شرّی ببینم، برای شما طلب آمرزش میکنم.
مناوی و دیگران برای اثبات صحت این روایت به طور مفصل سخن گفتهاند. بنابر این بر پایه نصّ این حدیث، استغفار پیامبر (ص) برای امتش پس از مرگ ایشان نیز امری ثابت شده است.