- دیباچه 1
- مقدمه 4
- اشاره 4
- بزرگان معتقد به توسل 22
- شیخ یوسف احمد الدجوی (رحمة الله) 35
- اشاره 37
- توسل 37
- ورود به بحث 38
- روح و عمل آن پس از مرگ 47
- توسل از نگاه شوکانی 48
- اشاره 55
- جواز توسل به پیامبر در زمان حیات و وفات 55
- الف) پیش از وجود پیامبر (ص) 61
- ب) در زمان حیات پیامبر (ص) 62
- ج) پس از وفات پیامبر (ص) 64
- خلاصه 68
- اشاره 71
- توسل و استغاثه 71
- خلاصه 81
- ردّ شبهات توسل و استغاثه 84
واقع آنها نزد خداوند به آثار پیامبر (ص) متوسل میشدند و خداوند نیز به برکت آن آثار، ایشان را شفا میداد.
میبینیم که توسل به شکلهای گوناگونی انجام میشده است. آیا این افراد به آثار پیامبر (ص) متوسل میشدند، اما به خود ایشان متوسل نمیشدند؟! در این رابطه مطالب فراوانی هست که امیدواریم بتوانیم در آینده آنها را بیان کنیم.
دلیل توسل عمر به عباس، برای طلب باران چه بود؟ (1) آیا عباس از
1- صحیح بخاری، ج 2، ص 501. در کتاب «من لایحضره الفقیه»، روایت به این شکل نقل شده است:
«وَرُوِی عَنِ ابنعَبَّاسٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ یسْتَسْقِی فَقَالَ لِلْعَبَّاسِ قُمْ فَادْعُ رَبَّکَ وَاسْتَسْقِ وَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَتَوَسَّلُ إِلَیکَ بِعَمِّ نَبِیکَ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَحَمِدَ اللهَ وَأَثْنَی عَلَیهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّ عِنْدَکَ سَحَاباً وَإِنَّ عِنْدَکَ مَطَراً فَانْشُرِ السَّحَابَ وَأَنْزِلْ فِیهِ الْمَاءَ ثُمَّ أَنْزِلْهُ عَلَینَا وَاشْدُدْ بِهِ الاصْلَ وَاطْلِعْ بِهِ الْفَرْعَ وَاحْی بِهِ الزَّرْعَ اللَّهُمَّ إِنَّا شُفَعَاءُ إِلَیکَ عَمَّنْ لا مَنْطِقَ لَهُ مِنْ بَهَائِمِنَا وَانْعَامِنَا شَفِّعْنَا فِی انْفُسِنَا وَاهَالِینَا اللَّهُمَّ إِنَّا لا نَدْعُو إِلَّا إِیاکَ وَلا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَیکَ اللَّهُمَّ اسْقِنَا سَقْیاً وَادِعاً نَافِعاً طَبَقاً مُجَلْجِلًا اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْکُو إِلَیکَ جُوعَ کُلِّ جَائِعٍ وَعُرْی کُلِّ عَارٍ وَخَوْفَ کُلِّ خَائِفٍ وَسَغَبَ کُلِّ سَاغِبٍ یدْعُو الله». محمد بن علی بن بابویه صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 538.
و از ابنعباس روایت شده است که عمر بن الخطاب به قصد استسقاء از شهر بیرون شد و عباس را گفت: برخیز و پروردگارت را بخوان و طلب باران کن و گفت: خدایا! ما به وسیله عموی پیامبرت به تو توسّل میجوییم. پس عباس به پا خاست و پس از حمد و ثنای خدا گفت: بار خدایا! همانا ابر و باران نزد تو و در اختیار توست؛ پس برای ما ابر را بفرست و در آن آب را فرو فرست، و آن را بر ما ببار و بدان وسیله تنه و ریشه درختان را محکم ساز و شاخ و بر و برگ درختان و گیاهان را بدان برویان و پربار ساز، و زراعت را بدان زنده گردان. بار خدایا! ما در پیشگاه تو شفاعتکنندگانیم و شفاعت میکنیم از جانب دامها و چهارپایان خود که زبان ندارند. شفاعت ما را درباره خود و خانوادهمان بپذیر. بار خدایا! ما جز تو را نمیخوانیم و به کسی جز تو روی نمیکنیم. خداوندا! ما را بارانی عطا فرما و سیراب کن؛ بارانی وسیع و پیاپی و سودمند و فراگیر که سودش همه را در بر گیرد. بار خدایا! از گرسنگی هر گرسنهای و برهنگی هر برهنهای به درگاه تو شکوه میآوریم و نزد تو شکایت میکنیم از بیم و هراس هر ترسانی و از رنج و گرسنگی و تشنگی هر گرسنه و تشنهای که درمانده و خدا را میخواند. ترجمه غفاری، ج 2، ص 252. مترجم