مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 118

ص:128

الولایه (1) و صاحب الولایه (2) بیان شده است. ابن کثیر نیز بعد از بیان

حدیث اثنا عشر خلیفه، امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را در شمار خلفاء دوازده گانه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می شمرد. (3)

تعبیر های دیگری نیز در تفاسیر هست که به نوعی می توان آن ها را به مقام خلافت و ولایت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف مربوط دانست، صفاتی مانند: الامام، (4) القائم بالحق، (5) صاحب مجداللّه، (6) الحاکم بشریعه النبی صلی الله علیه و آله و سلم، (7) قطب الاقطاب، (8)

1- تفسیر منسوب به ابن عربی، ج1، ص408. «عسی ان یبعثک ربک مقاما محموداای فی مقام یجب علی الکل حمده و هو مقام ختم الولایه المطلقه بظهور المهدی».
2- تفسیر منسوب به ابن عربی، ج2، ص226-227. فیتأخر الامام فیقدمه عیسی ...و الامام الذی یتأخر هو المهدی و انما یتأخر مع کونه قطب الوقت مراعاتا لادب صاحب الولایه مع صاحب النبوه
3- تفسیر ابن کثیر، ج 3، ص59. «و معنی هذا الحدیث البشاره بوجود اثنی عشر خلیفه صالحا یقیم الحق و یعدل فیهم و الظاهر أن منهم المهدی المبشّر به فی الأحادیث الوارده بذکره».
4- روح البیان، حقی، ج3، ص416.« و المهدی الذی من عتره النبی امام عادل لیس بنبی موحی الیه (با این بیان که امام ولایت دارد) ». روح المعانی، آلوسی، ج9، ص395. «و الإمام المهدی لم یکن موجودا حین النزول قطعا بالإجماع فلا یمکن حمل الآیه علی وعده بذلک».
5- روح المعانی، آلوسی، ج7، ص218. «إن حدوث التقاول بین الضعفاء و المستکبرین المشار إلیه بقوله تعالی: فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا إلخ فهو بوجود المهدی القائم بالحق الفارق بین أهل الجنه و النار عند قضاء الأمر الإلهی بنجاه السعداء و هلاک الأشقیاء». تفسیر منسوب به ابن عربی، ج1، ص370. « فهو بوجود المهدی القائم بالحق الفارق بین الجنه و النار».
6- فتح البیان، قنوجی، ج2، ص599.« و قوله و یشاهدمجد الله ای المهدی».
7- روح البیان، حقی، ج4، ص346.« و سیخرج فی امته مهدی یحکم بشریعته ... و اخرج الطبرانی انه علیه السلام قال لفاطمه رضی اللّه عنها ... و منا سبطا هذه الامه الحسن و الحسین و هما ابناک و منا المهدی».
8- روح المعانی، آلوسی، ج11، ص200. «فی مکتوبات الإمام الفاروقی ... أن القطبیه لم تکن علی سبیل الأصاله إلا الأئمه أهل البیت المشهورین ثم إنها صارت بعدهم لغیرهم علی سبیل النیابه عنهم ... و الذی یغلب علی ظنی أن القطب قد یکون من غیرهم لکن قطب الأقطاب لا یکون إلا منهم».