- مقدمه 1
- امام 3
- فصل یکم: آشنایی با مفاهیم، واژه ها و مبادی تصوّری 3
- درآمد 3
- بخش یکم: کلیات 3
- مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 5
- تفسیر، و کتب تفسیری 6
- تأویل 8
- اهل سنّت 10
- ظهور 11
- مهمترین تفاسیر اهل سنّت 13
- مهمترین تفاسیر اهل سنّت از قرن سوم تا سیزدهم هجری 13
- فصل دوّم: منابع تفسیری اهل سنّت 13
- تفاسیر ابن عربی 18
- فصل سوّم: گزارش اجمالی نتایج تحقیق 21
- درآمد (مهدی باوری و اهل سنّت) 25
- بخش دوم: تفاسیر اهل سنّت و باور به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 25
- کلمات صریح مفسران در باور به مهدویت 26
- اشاره 26
- فصل یکم: اصل اعتقاد به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در تفاسیر اهل سنّت 26
- باورداشت مهدویت با بیان اخبار مهدوی 28
- باور ضمنی و غیرمستقیم به مهدویت 28
- باورداشت مهدویت با بیان آثار مهدوی 32
- باورداشت مهدویت با ارائه مطالب و مباحث تحلیلی (غیر روایی) 34
- پیشینه انکار 36
- انکار مهدویت در تفاسیر اهل سنّت 36
- مفسران و انکار آموزه مهدویت 39
- 1. منکران اصل مهدویت 39
- اشاره 39
- اشاره 42
- 2. منکران قرائت شیعه از آموزه مهدویت 42
- امامت، ائمه اثنی عشر و عصمت 43
- اشاره 43
- 2. 1. مخالفت مفسّران اهل سنّت با عقاید مهدوی شیعه ومذاهب دیگر 43
- نسب امام مهدی 44
- تولد، غیبت، انتظار، ملاقات، توقیعات، و رجعت 45
- اشاره 46
- حبس در سرداب و ظهور از آن 47
- تحریف قرآن و اعتقاد به قرآنی دیگر 49
- ابطال احکام اسلام و بیان احکام واقعی توسط امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 50
- 2. 2. مخالفت مفسّران اهل سنّت با تفسیر بعض آیات به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و یا مباحث ظهور 51
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 52
- ایمان به غیب 53
- جهات بحث در آیه 53
- غیب 53
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 56
- جهات بحث در آیه 57
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 57
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 58
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 59
- آیات اظهار دین 59
- جهات بحث در آیات 60
- جهت اول 60
- جهت دوّم 64
- جهت سوم 65
- جهت چهارم 65
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 66
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 66
- نکته 66
- جهات بحث در آیه 67
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 68
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 69
- جهات بحث در آیه وراثت صالحان 69
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 76
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 77
- جهات بحث در آیه استخلاف 78
- مخاطب آیه و تحقّق وعده 81
- گزارش اجمالی دیدگاه مفسّران 86
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 86
- جهات بحث در آیه 87
- علل و انگیزه های انکار 89
- اشاره 89
- ضعف در أسناد روایات 89
- الف) عدم اعتماد به روایات مهدویت 89
- اشاره 89
- جمع بندی و نتیجه گیری آیه 89
- تعارض روایات 92
- اشاره 93
- ب) اندیشه مهدویت دارای آثار زیان بار 93
- وجود انگیزه های زیاد برای جعل 93
- سوء استفاده سیاسی توسط حکومت های فاسد، احزاب و گروه ها 94
- وجود مدعیان مهدویت و در پی آن، تشکیل فرقه های انحرافی 94
- مهدویت عامل فتنه ها، درگیری ها و کشته شدن و از بین رفتن مسلمانان 95
- مهدویت عامل رکود و رخوت در جامعه اسلامی 96
- ج) عدم امکان تحقق این وعده 100
- بیان روایات موجود 103
- 1. از نسل پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است و یا عباس بن عبد المطّلب؟ 103
- بیان دیدگاه ها 103
- فصل یکم: نسب امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 103
- بخش سوم: تفاسیر اهل سنّت و شخصیت شناسی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 103
- نظریه مفسّران در مورد نبوی یا عباسی بودن امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 105
- اشاره 107
- 2. حسنی است یا حسینی؟ 107
- جمع بین روایات 108
- 3. نام پدر و مادر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف چیست؟ 110
- ویژ گی های شناسه ای (اسم، کنیه ولقب) 112
- فصل دوّم: خصوصیات ظاهری 112
- ویژگی های جسمی 113
- درآمد 116
- فصل سوم: مقامات سیاسی، معنوی و اخلاقی 116
- 1. خلافت و ولایت 117
- 2. اقتداء واطاعت 119
- 3. عدالت 120
- 4. علم 121
- فصل چهارم: مصداق شناسی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 123
- 1. شبهه یکی بودن مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و عیسی بن مریم علیهما السلام 123
- اشاره 123
- بحث سندی 124
- بحث دلالی 125
- 2. بحث تولّد و یا عدم تولّد 127
- درآمد (بشارت قیام) 129
- بخش چهارم: تفاسیر اهل سنّت و قیام و خروج امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 129
- 1. زمان ختم نبوّت و ظهور ولایت 130
- اشاره 130
- 2. زمان خواری ظالمان 130
- فصل یکم: توصیف قیام 130
- 3. قیامت کبری 131
- فصل دوم: انتظار 133
- فصل سوم: زمینه سازی 136
- اشاره 140
- فصل چهارم: وقت آغاز قیام 140
- الف) معنی توقیت 140
- 1. توقیت و نهی از آن 140
- ب) نهی از توقیت 142
- ج) نمونه هایی از توقیت 143
- 2. قیام قبل از خروج امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و نهی از استعجال 146
- فصل پنجم: علائم ظهور یا نشانه های شروع قیام 149
- اشاره 149
- 1. خسوف و کسوف خاص 151
- دوم. تفصیل علائم 151
- الف) علائم صریح 151
- یکم. تعداد علائم 151
- اشاره 151
- 2. کشته شدن نفس زکیّه 152
- 3. خروج بنی الأصفر 153
- 1. نزول عیسی بن مریم علیهما السلام 154
- اشاره 154
- ب) علائم غیرصریح 154
- الف) نبرد با دجّال و کشتن وی 155
- اشاره 155
- جلوه های تأیید و نصرت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 155
- ب) اقتدا کردن به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در نماز جماعت (نمایش اطاعت از امام) 156
- ج) از بین بردن مظاهر شرک و بی دینی و حاکم کردن دین اسلام 161
- 2. دجّال 163
- 3. سفیانی 165
- 4. خسف بیداء 168
- الف) فرماندهی 173
- ب) نفرات 174
- د) هدف 175
- ج) محل تجمّع و آغاز حرکت 175
- ه) جنایات در مدینه 177
- و) سرنوشت 177
- سوم. ترتیب علائم 181
- 3. 2. علائم بعد از ظهور 181
- 3. 1. علائم قبل از ظهور 181
- اشاره 183
- فصل ششم: یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، در هنگام ظهور 183
- 1. چه کسانی هستند؟ 183
- 1. 1. عیسی بن مریم علیهما السلام 183
- 1. 2. اصحاب کهف 183
- 1. 3. روحانیت حضرت علی علیه السلام 184
- اشاره 184
- 2. خصوصیات ملّیتی و اخلاقی 184
- 2. 2. مجاهد و خستگی ناپذیرند 185
- 2. 1. اهل راستی و راستگویی هستند 185
- 1. 1. برگرداندن زیور آلات بیت المقدّس 186
- 1. وقایع اعجازگونه در هنگام ظهور 186
- فصل هفتم: وقایع هنگام ظهور 186
- 1. 2. سلام بر اصحاب کهف 187
- 2. جنگ ها و پیروزی ها (فتوحات) 188
- 1. 3. زنده شدن بعضی افراد (رجعت) 188
- 3. ظهور و اعتلای دین اسلام بر سایر ادیان 189
- نتیجه گیری 191
- فهرست منابع 195
ص:135
مانند ابن خلدون که در صحّت احادیث مهدویت تشکیک می کند زیر بار این روایت نرفته و آن را تضعیف می کند. (1) و توجیهی برای حدیث نقل کرده و رد می کند (2) عبدالعظیم بستوی نیز بعد از نقل پانزده سند برای این روایت در پایان نتیجه می گیرد که إسناد حدیث ضعیف بوده و مورد قبول نیست. (3)
این روایت با فرض این که سند خوبی هم داشته باشد که بنابر تصریح بستوی و قرطبی ندارد؛ باز هم قابل معارضه با سایر روایات نیست؛ زیرا روایاتی که می گویند مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از عترت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم است، به حد تواتر نقل شده است؛ نیز روایات زیادی که بیانگر اقتداء عیسی بن مریم علیهما السلام به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در نماز جماعت در آخرالزّمان است و روایاتی که امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را در کنار حضرت عیسی علیه السلام از اشراط الساعه می شمارد همگی دلالت دارند که مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف شخصی غیر از عیسی بن مریم علیهما السلام است.
بحث دلالی
در دلالت روایت نیز دو مناقشه قابل طرح است:
1. صدر و ذیل این روایت پایان جهان و عاقبت بشریت را تیره و تار معرفی می کند و می گوید:
هرچه می گذرد بر سختی و شدت کارها اضافه می شود، دنیا
رو به پشت کردن و تباهی است و مردم به خاطر حرص و طمع
رو به فساد هستند و قیامت در حالی برپا می شود که بدترین مردم روی کره زمین زندگی می کنند و مهدی ای به جز عیسی بن مریم علیهما السلام
1- تاریخ ابن خلدون، ج1 ص322. «وبالجمله فالحدیث ضعیف مضطرب».
2- تاریخ ابن خلدون، ج1 ص322. «وقد قیل أن لا مهدی إلا عیسی أی لا یتکلم فی المهد إلا عیسی یحاولون بهذا التأویل رد الاحتجاج به أو الجمع بینه وبین الأحادیث وهو مدفوع بحیث جریج ومثله من الخوارق».
3- الموسوعه فی احادیث المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف الضعیفه و الموضوعه، بستوی، ص94- 104.