کتابخانه بالقرآن

مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 127

صفحه 127

ص:137

2. بحث تولّد و یا عدم تولّد

در تفاسیر اهل سنّت اشاره مستقیمی به این که امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف متولّد شده، یا در آخرالزّمان متولّد خواهد شد نشده است؛ امّا با توجه به موضع گیری برخی از ایشان در مقابل عقائد شیعه در مورد غیبت امام و ظهور ایشان در آخر الزمان و سایر مسائل مربوط به آن که در بخش انکار مهدویت به آن پرداخته شد می توان نتیجه گرفت که مفسران اهل سنّت نیز مانند سایر علمای اهل سنّت به عدم تولّد امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف باور دارند. با این حال در برخی از تفاسیر تعابیری مانند انسان کامل حاضر در هر زمان، به چشم می خورد که بیانگر تولد و وجود امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است، اگر چه ایشان خوش ندارند، نام امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را بر این انسان کامل بگذارند:

1. آلوسی در تفسیر کلمه خلیفه در آیه «إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَهً» (1) می گوید:

نزد اهل الله خلیفه الهی حضرت آدم است واین خلافت الهی در انسان کامل تا قیامت ادامه خواهد داشت و اگر این انسان کامل از دنیا برود عالم از بین می رود چون وی روح این عالم است و قوام عالم به اوست و بعد اشاره می کند که افراد زیادی با این عقیده مخالفند و خداوند کمک کار ما خواهد بود. (2)

1- سوره بقره: 2، آیه 30.
2- روح المعانی، آلوسی، ج 1، ص: 222-223. «و عند أهل اللّه تعالی المراد بالخلیفه آدم و هو علیه السلام خلیفه اللّه تعالی و أبو الخلفاء و المجلی له سبحانه و تعالی، و الجامع لصفتی جماله و جلاله، و لهذا جمعت له الیدان و کلتاهما یمین، و لیس فی الموجودات من وسع الحق سواه، و من هنا قال الخلیفه الأعظم صلی اللّه تعالی علیه و سلم: «إن اللّه تعالی خلق آدم علی صورته أو- علی- صوره الرحمن» و به جمعت الأضداد و کملت النشأه و ظهر الحق، و لم تزل تلک الخلافه فی الإنسان الکامل إلی قیام الساعه و ساعه القیام، بل متی فارق هذا الإنسان العالم مات العالم لأنه الروح الذی به قوامه، فهو العماد المعنوی للسماء، و الدار الدنیا جارحه من جوارح جسد العالم الذی الإنسان روحه. و لما کان هذا الاسم الجامع قابل الحضرتین بذاته صحت له الخلافه و تدبیر العالم و اللّه سبحانه الفعال لما یرید، و لا فاعل علی الحقیقه سواه و فی المقام ضیق، و المنکرون کثیرون و لا مستعان إلا باللّه عز و جل».