مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 178

ص:188

مطالب متنوعی یافت می شود. در بعضی به حالت خسف و این که در نزدیک ایشان اتفاق افتاده و زمین از زیر پایشان باز می شود تصریح می کنند (1) و در موارد دیگر به چگونگی خسف اشاره کرده، می گوید:

زمین از وسط لشکر شروع به فرو بردن می کند و پیش آهنگان لشکر برای خبر گرفتن از بقیه برمی گردند وقتی همه جمع می شوند زمین همه را در خود فرو می برد. (2)

در برخی منابع نقل شده که جبرئیل، به دستور خداوند با زدن پایش بر زمین این کار را انجام می دهد. (3)

1- درّ المنثور، سیوطی، ج 5، ص240. «فی قوله ( وَ لَوْ تَری إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَکانٍ قَرِیبٍ ( قال هو جیش السفیانی قال من أین أخذ قال من تحت أقدامهم ... قوم خسف بهم أخذوا من تحت أقدامهم». حاشیه الصاوی علی تفسیر الجلالین، ابن صاوی، ج3، ص285. «فلما یدخلون البیداء یخسف بهم فهو الأخذ من مکان قریب».
2- درّ المنثور، سیوطی، ج 5، ص241. «لیؤمن هذا البیت جیش یغزونه حتی إذا کانوا بالبیداء خسف أوساطهم فینادی أولهم آخرهم فیخسف بهم خسفا فلا ینجو إلّا الشرید الذی یخبر عنهم ... حتی إذا کانوا بالبیداء خسف بهم فیرجع من کان امامهم لینظر ما فعل القوم فیصیبهم ما أصابهم ... لا ینتهی النّاس عن غزو هذا البیت حتی یغزوه جیش حتی إذا کانوا بالبیداء خسف بأولهم و آخرهم و لم ینج أوسطهم».
3- جامع البیان، طبری، ج 22، ص129. «حتی إذا کانوا بالبیداء، بعث اللّه جبریل، فیقول: یا جبرائیل اذهب فأبدهم، فیضربها برجله ... ضربه یخسف اللّه بهم».و رک: الجامع لأحکام القرآن، قرطبی، ج 14، ص315. الکشف و البیان، ثعلبی، ج 8، ص95. البحر المحیط، ابو حیان، ج 7، ص279. درّ المنثور، سیوطی، ج 5، ص240- 241. التفسیر الحدیث، عزه دروزه، ج 4، ص296.