مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 36

ص:46

انکار مهدویت در تفاسیر اهل سنّت

پیشینه انکار

اعتقاد به مهدویت در بین اهل سنّت نیز مانند شیعه از محکم ترین آموزه ها بوده است و از قدمای ایشان کسی در مقابل این باور موضع گیری نکرده است؛ بلکه یا در مورد آن سکوت کرده اند و یا به اندازه بیان چند روایت هم که شده، اعتقاد به این آموزه را اعلان کرده اند.

شاید بتوان اولین جرقه های انکار مهدویت را در سخن کسانی دانست که روایت: لا مهدی الا عیسی بن مریم، (1) را مطرح می کنند؛ این خبر اگر چه به صورت ضمنی بر وجود یک مهدی ای صحه می گذارد اما در عین حال حضرت عیسی علیه السلام را به عنوان مصداق مهدی معرفی کرده و به نوعی انکار مهدویت است. (2)

بسیاری از حدیث شناسان اهل سنّت در برخورد با این روایت، یا سند

آن را تضعیف کرده و مردود دانسته اند (3) و یا در صدد توجیه آن

1- سنن ابن ماجه، ج2، ص1340 – 1341.«حدثنا یونس بن عبد الأعلی. ثنا محمد بن إدریس الشافعی. حدثنی محمد بن خالد الجندی عن أبان بن صالح، عن الحسن، عن أنس بن مالک، أن رسول الله صلی الله علیه وسلم قال " لا یزداد الامر إلا شده. ولا الدنیا إلا إدبار. ولا الناس إلا شحّا. ولا تقوم الساعه إلا علی شرار الناس. ولا المهدی إلا عیسی بن مریم ».
2- المهدی المنتظر عجل الله تعالی فرجه الشریف فی ضوء الأحادیث والآثار الصحیحه، بستوی، ص30. «لم أعرف من المتقدمین من تعرض لانکار هذه الفکره، نعم لقد روی عن بعض التابعین أنهم رأوا أن المهدی هو عیسی بن مریم وهذا القول وإن کان اعترافا بفکره المهدی فی أصل الامر لکنه فی الوقت نفسه یتضمن إنکار مهدی آخر غیر عیسی بن مریم علیهما السلام ».
3- تحفه الاحوذی، مبارکفوری، ج6، ص402. عون المعبود، عظیم آبادی، ج11، ص244. «وربما تمسک المنکرون لشأن المهدی بما روی مرفوعا أنه قال لا مهدی إلا عیسی بن مریم والحدیث ضعفه البیهقی والحاکم وفیه أبان بن صالح وهو متروک الحدیث والله أعلم». المهدی المنتظر عجل الله تعالی فرجه الشریف فی ضوء الأحادیث والآثار الصحیحه، بستوی، ص30. « روی عن بعض التابعین أنهم رأوا أن المهدی هو عیسی بن مریم ... إلا أن هذه الروایات لم تصح عنهم».