کتابخانه بالقرآن

مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 53

صفحه 53

ص:63

خدا، قیامت و بهشت و دوزخ را از مصادیق غیب می شمارند و عده ای فراتر رفته و هر چیزی که از علم ما پوشیده است را مصداق غیب می دانند، در برخی تفاسیر شیعه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را یکی از مصادیق غیب شمرده اند و بعضی از مفسران اهل سنّت در مقابل این دیدگاه موضع گیری کرده و آن را نپذیرفته اند.

جهات بحث در آیه

غیب

غیب در لغت به معنای هر چیزی است که از چشم انسان پوشیده باشد و ایمان به غیب ایمان به معارفی چون قیامت، بهشت و دوزخ، و اخبار غیبی پیامبر است. (1)

راغب در مفردات علاوه بر این معانی هر چیزی که از علم ما پوشیده است را نیز از مصادیق غیب می شمارد. (2)

ایمان به غیب

در بیان مصداق غیب در این آیه که ایمان به آن از علائم متقین است بین

1- لسان العرب، ابن منظور، ج 1، ص: 654.« و الغَیْبُ: کلُّ ما غاب عنک. أَبو إِسحاق فی قوله تعالی: یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ أَی یؤمنون بما غابَ عنهم، مما أَخبرهم به النبیُّ، صلی اللّه علیه و سلم، من أَمرِ البَعْثِ و الجنهِ و النار. و کلُّ ما غابَ عنهم مما أَنبأَهم به، فهو غَیْبٌ و قال ابن الأَعرابی: یؤمنون باللّه. قال: و الغَیْبُ أَیضاً ما غابَ عن العُیونِ، و إِن کان مُحَصَّلًا فی القلوب. و یُقال: سمعت صوتاً من وراء الغَیْب أَی من موضع لا أَراه. و قد تکرر فی الحدیث ذکر الغیب، و هو کل ما غاب عن العیون، سواء کان مُحَصَّلًا فی القلوب، أَو غیر محصل ».
2- المفردات، راغب اصفهانی، ص616-617. «الغَیْبُ: مصدر غَابَتِ الشّمسُ و غیرها: إذا استترت عن العین، یقال: غَابَ عنّی کذا. قال تعالی: أَمْ کانَ مِنَ الْغائِبِینَ [النمل/ 20]، و استعمل فی کلّ غَائِبٍ عن الحاسّه، و عمّا یَغِیبُ عن علم الإنسان بمعنی الغَائِبِ، قال: وَ ما مِنْ غائِبَهٍ فِی السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِی کِتابٍ مُبِینٍ [النمل/ 75] ... و الْغَیْب فی قوله: یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ [البقره/ 3]، ما لا یقع تحت الحواسّ و لا تقتضیه بدایه العقول، و إنما یعلم بخبر الأنبیاء علیهم السلام ».