مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 54

ص:64

مفسران نظرات گوناگونی است.

برخی مصادیقی چون ایمان به خداوند، (1) صفات وی، آیات کبرای الهی، روز قیامت و احوال آن را به عنوان غیب معرفی می کنند (2) عده ای دیگر به معنای آیه عمومیت داده و ایمان به هر چیزی که علم آن از انسان پنهان است را معنای یؤمنون بالغیب دانسته اند (3) گروهی دیگر نیز می گویند هرچیزی که از دسترس حس خارج باشد و پی بردن به آن نیاز به استدلال عقلی داشته باشد مصداق غیب است. (4)

در روایات تفسیری (5) و بعضی از تفاسیر شیعه (6) کلمه غیب در آیه به امام

1- المیزان، طباطبایی، ج 1، ص: 45.
2- الکشاف، زمخشری، ج 1، ص: 39. أنوار التنزیل، بیضاوی، ج 1، ص: 38. بحرالعلوم، سمرقندی، ج 1، ص: 22- 23. مفاتیح الغیب، فخر رازی، ج 2، ص27.
3- التبیان، طوسی، ج 1، ص: 55.
4- مفاتیح الغیب، فخر رازی، ج 2، ص27.
5- کمال الدین، ابن بابویه، ص17 – 18. و ص340 – 341. «حدثنا محمد بن موسی بن المتوکل - رحمه الله - قال: حدثنا محمد بن یحیی العطار قال: حدثنا أحمد بن محمد بن عیسی، عن عمر بن عبد العزیز، عن غیر واحد، عن داود ابن کثیر الرقی، عن أبی عبد الله علیه السلام فی قول الله عز وجل " هدی للمتقین الذین یؤمنون بالغیب " قال: من أقر بقیام القائم علیه السلام أنه حق. حدثنا علی بن أحمد بن موسی - رحمه الله - قال: حدثنا محمد بن أبی عبد الله الکوفی قال: حدثنا موسی بن عمران النخعی، عن عمه الحسین بن یزید، عن علی بن أبی حمزه عن یحیی بن أبی القاسم قال: سألت الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام عن قول الله عزو جل " ألم ذلک الکتاب لا ریب فیه هدی للمتقین الذین یؤمنون بالغیب " فقال: المتقون شیعه علی علیه السلام والغیب فهو الحجه الغائب وشاهد ذلک قول الله عز وجل: " ویقولون لولا انزل علیه آیه من ربه فقل إنما الغیب لله فانتظروا إنی معکم من المنتظرین».
6- التبیان، طوسی، ج 1، ص: 55. « قال جماعه من الصحابه کابن مسعود و غیره: ان الغیب ما غاب عن العباد علمه من امر الجنه و النار و الأرزاق و الاعمال و غیر ذلک، و هو الاولی لأنه عام، و یدخل فیه ما رواه أصحابنا من زمان الغیبه و وقت خروج المهدی علیه السلام ». مجمع البیان، طبرسی، ج 1، ص: 121. «و قیل بما غاب عن العباد علمه عن ابن مسعود و جماعه من الصحابه و هذا أولی لعمومه و یدخل فیه ما رواه أصحابنا من زمان غیبه المهدی ع و وقت خروجه». الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، عاملی، ج 1، ص: 66. «و «الغیب» مصدر بمعنی: الغائب- ان جعلت الباء صله للإیمان- فتکون للتّعدیه. و المراد به: الخفیّ الّذی لا یعلمه العباد إلّا بتعلیمه تعالی کالصانع و صفاته و النبوّه و الشرائع و الإمامه و غیبه المهدی علیه السّلام و خروجه و القیامه و أحوالها». المیزان، طباطبایی، ج 1، ص: 46. «(بحث روائی) فی المعانی، عن الصادق ع: فی قوله تعالی: الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ، قال: من آمن بقیام القائم ع أنه حق. أقول: و هذا المعنی مروی فی غیر هذه الروایه و هو من الجری».